Images de page
PDF
ePub

ctrinam numerorum,menfurarum ac motuum cæleftium,lus cem effe diuinitus fparfam in hominum mentes, ut oftendat hunc mundum non cafu ex Democriti Atomis conflatum ef se,sed architectatricem effe mentem æternam,iuftam,& bene ficam, & ut ingentes uitæ utilitates adferat. Adfirmo etiam dei ope inter tantas imperiorum ruinas & barbaricas confufi ones,nõ humana diligêtia,fed diuinitus has artes conferuatas, et fubinde reftitutas,et illuftratas effe.Hec Dei beneficia grato pectore celebro,& eum oro,ne finat hanc fapientiam in genere humano extingui. Eo etiam facilius hunc magnum labore, in docendo,& inuarijs operibus edendis fuftineo,& quæftuo. fas artes omitto, ut Deo gratitudinem in conferuatione huius fui doni oftendam.Tibi quoq Princeps Illuftriffime Marchio Alberte Dux Pruffiæ gratias ago, &agent alij non ftolidi ho mines ad pofteritatem,quod ut religionem,leges,difciplinam, ita & has artes, quæ religioni, & ciuili focietati feruiunt,gu bernatori tuendas effe cenfes,& noftra ftudia tua liberalitate foues.Necuero dubium eft olim quoq fapientiffimorum Re gum hanc curam fuiffe, ut pofteris hanc fapientiam traderent, quos ut grata pofteritas meminiffe poffet,nomina eorum ftel lis attributa funt.Ideo ab Atlante, Orione,Chirone, Perfeo fi deribus nomina facta funt. Nam hi Principes uiri cœleftes. motus obferuarunt,anni metas conftituerunt, & ut ego existi mo,infignes euentus præuiderunt,& recens tabulæ Alphons finæ dictæ funt, quod fapientiffimi Regis confilio, & liberali tatehæc doctrina reftituta eft,& tabulæ conftructæ funt,qua rum iam annis plus ducentis præcipuus ufus fuerit, eodem confilio & ego has tabulas Prutenicas dici uolui, ut fciret po fteritas tua liberalitate Princeps Alberte nos adiutos elle, & tibi gratiam ab ijs,quibus profuturæ funt deberi.

Etfi autem honorificum eft relinquere nominis & uirtutum memoriam in fcriptis historijs, in tropheis, in ædificijs, tamen multo fplendidius eft,& gratius habere monumenta

in

[ocr errors]

quafi fixa, quas quoties adfpiciunt homines docti, & bene morati, excitantur, primum ut celebrent Deum conditorem huius mirandi operis,deinde ut gratias agant, quod monstra uit motus,poftea etiam de beneficijs magnorum Principu,& fcriptorum cogitant,quoru laboribus hæc fapientia conferuata & propagata eft.

Cumigitur & tuarum uirtutum memoria, in hac cœleftium motuu doctrina pofteris tradatur, fpero tibi officium noftrữ gratum fore. Artifices uero probaturos effe & uoluntate meam,& laboris magnitudinem,& opus ipfum confido. Sciunt enim ueteres tabulas cum phænomenis non amplius congrue re,ac emendatione neceffariam effe. Laboris uero magnitudo inde iudicari poteft,quod nemo tot feculis tabulas emendatio res edidit. Vir doctiffimus quem uel Atlantem,uel Ptolemæu alterūnominare poffumus, Copernicus,etfi conftitutis obfer uationibus demonftrationes et motuu caufas eruditiffime tradidit, tamen hunc labore tabulas conftruendi adeo defugit,ut fiquis computet ex ipfius canonib. ne quide ad eas obferuati ones computatio congruat, quibus fundamentu operis inni titur.Ita collatis Copernici obferuationibus cum Ptolemæo & Hipparcho,alias tabulas inftitui,quarum ufum mox often dam.Et caufas earum ac fontes in alio opere expono. Vtautem apud Poetam de Aenea dicitur: Nam tetam feptima portat,

Omnibus errantem terris ac fluctibus æftas.

Ita ergo iam annos feptem huic labori impendi, nonut ille proculterra & mariuagatus, fed tamen in his publicis mifes rijs,& hoc trifti patriæ bello aliquantifper exulans cum fa milia,& exercitatus morbis,luctu domeftico, & rei familiaris detrimentis, quam augere potuiffem, fi quæftuofas operas, aut diuinationes huic utili & erudito labori præferre uoluif fem. Quanta enim commoditas eft, quod retro etiam ad mundi exordium computari motus cœleftes, ex his tabulis poffunt

poffunt,quod ad inueniendas Eclipfes uetuftas accommoda tiffimum eft?

Plurimum autem referret in Chronologia habere recte ore dinatas Eclipfes,& magnas Planetarum coniunctiones, qua in re,fi Deus quieft fons uitæ,& fapientiæ,confirmabit huius corpufculiuires,& meos labores reget, moliar opus,quod & multis utile, & tibi Princeps Alberte iucundum fore fpero, Multæ omnibusętatibus apud eas gêtes,apud quas Arith metices & Geometriæ ftudia floruerunt, ut apud Phænices, Aegyptios,Chaldeos, deinde & apud Græcos, Siculos, Lati nos,machinæ admirabiles geometrica ratione factę funt.Ex tructæ & munitæ arces, & turres,facti pontes,naues,portus, molę,tormenta bellica, Talia opera etfiinuita neceffaria funt, tamen durabilia effe non poffunt, ut inuerfu præclare dicitur. Mors etiam faxis,marmoribufquenit.

Sed motuum tabulæ omnibus temporibus feruiunt,& per petuæ effe poffunt, & longè maiores utilitates uitæ adferunt quamulla pyramides,turres,arces, aut Automata. Ettamen premia maiora mechanicorum artificum fuerunt, quàm eruditorum, qui fontes doctrinæ, & motuum rationem generi humano ad omnem perpetuitatem conferuarunt.

Vnus Rex Alphonfus,in hac fenecta mundi,cum has artes fereextinctas reuocaret in lucem,uidit non poffe rem tantam perfici,nifi & multi coniungerent operas,& à republica fume ptibus iuuarentur. Hunc fcribunt in illas barbaricas intere pretationes,quæ tunc editæ funt, ( meliores enim haberenon poterat) & in tabularum conftructionem contuliffe, quadrin genta millia aureorum. Hanc liberalitatem in re tam pulchra, &utili miramur, & magnitudinem fumptuum prædicamus, cum his proximis annis compertum fit non reges,fed multos Principes,quorum opes non funt pares Alphonfino regno, maiorem pecuniam effudiffe in ædificationibus inutilibus. Celebrata

1

ta Ariftoteli dederit ad inquifitionem naturæ animantium,uis delicet Quadringenta millia, & octoginta millia coronatoru. Voluntatem hora Regum & uirtutem probo, fumptus non funt magni, quanto plus enim effudit Alexander in funus Epheftionis: Sed omitto hanc commemorationem.

Inftruxit Deus gubernatores facultatibus, quarum pars alis quaconferuationi Religionis,& artium debetur, idq; ita ordi nauit uetuftas,fed propter uarias uite confufiones, honesta inftituta ueterum fubinde mutata funt, & mutabuntur. Interea tamen fapientes & boni Principes cum fciant pietatem Deo gratam effe,opem ferre ftudijs religionis & artium,non finant prorfus deleri doctrinamuitæ neceffariam,cogitent ideo fe in hoc faftigium diuinitus collocatos effe, ut præcipue fint custo des rerum diuinarum, ueræ fapientiæ,iufticiæ,& pacis. Has res cum & intelligunt & tuentur imagines funt dei inter homi nes,qui hæc fumma bona uult intelligi,& coli, ut ipfum agnofcamus qualis fit,& ut noftræ mentes cum diuina quantum fis eripoteft congruant. Hæc te ipfum Princeps Alberte fæpe cogitare non dubito,præfertim in hac fenectæ maturitate, mas xime & optare & anniti, ut ad pofteros tranfmittatur doctrina de Deo integra, & de artibus, quæ & Ecclefiæ & uitæ neceffariæ funt, qua in re ut gubernet te filius Dei, dominus nofter Ihefus Chriftus,& te diu feruet incolumem, & tibi hæ redes donet,qui et uirtute patrem referant,& ornatam a te pas triam fœliciter gubernent, ueris cum gemitibus &uotis oro. Bene & fœliciter ualeat celfitudo tua. Annoc HRISTI, 15 5 1. die 18.Iulij qui dies C. Cæfaris feculo infignis fuit exortucanis culæ in Alexandrino Horizonte,ad cuius ftellæ exortum Aes gyptij olim anna fuum magnum accommodarunt, cumalios quiæquinoctia & folftitia certis diebus menfium nequas quam effent adfixa,fed porro uagerentur per fins gulos totius anni dies intra annos 1460.

Iulianos.

В

Περὶ τῶν πιακικῶν ἐκθέσεων καὶ αερονομικές πραγα
ματείας Εράσμο το ραϊνολδε, πρός
της τυγχάνοντας.

Ενθάδ' αποςήσας πόνου ατλάντειου Ερασμὸς
εχ ̓ ὅτ' ἔρεξε παθώμ Αμφιτρυωνιάδης,
ἐρανόμ εἰδυίαις περιείληφεμ πραπίδεατοι,
σφαιρίων ξωμελών όμβου ἐλιασομλύωμ.
ἔνθεμ τῆς τέχνης ἐπιςωρ κρέμ ̓ ἀριθμῶμ
γνώσεται κενάς παρατ ̓ ἄλεκτα χρόνι
γραπές τ ̓ αἰθορίωμ ταῖς δ ̓ ἐν δέλτοισι νοήσει
αεροθέτες γυρῶν πουλυπτύχωμ κανόνας.
ἄλλα σὺ μεὶ κράτας πρότερον τασδὶ παραβάλλο
γουλυμαθεῖς καντας καίπερ ἔχων σελίδας,
Στο γαρ κάματος πολὺ φέρτερον ἔπιμ ἐκείνωμ,
καὶ γαρ αληθείας ἔγγιθι μάλλομ ἔβη.
ανὸ δὲ δείξει πρ ίγμα, καὶ εἴσεται τις ανέγνω,
σοίτ ̓ ἐρέει τέτωμ ἕνεκ' Ερασμέ, χάρις.
δ ̓ ἐρέει φίλω ὠρανίας τὶς ἐὰν ἄρα μέσης,
χρυσομανες δ ̓ ἄλλοι χρήματ ̓ ἕλοιντο φρύγα.

Ιωαχάμι καμερ

Επίγραμμα περί των πινακικῶν ἔκθέσεων
το Εράσμοραϊνόλδος πρὸς τὸς ἐν=
τυγχάνοντας.

Παμμεγεθες κέρδΘ τεχνήματ ̓ ἔχετιμάπαντα,
ἄθλα, πόνωντε κλέΘ,καλλα βραβεῖα ὁμῶς
διπαμπόλλοι θαυμάζσσιμ ἐκεῖνα,μαθόντες
ὑμνεσσιν άγαμ καιπὲρ ἔοντα μικρά
δε μόνη τέχνη, τένομα αςρα ἔδωκαν,
Η πολλῶν ἄλλων χρηςοτέρα πέλεται:
πάντως χλευασθεῖσα, γαβληθεῖσάτε κάτοι
ακλεις ἐς', ἄβιος τ' ανα πόνωμ μεγάλωμ.
παῦροι τήνδε ἐπισήμω ζητέσιμ ἔγραμ
καιπὲς ἀναγκαῖα, καὶ μάλα ἐνπρόσοδον.

[merged small][ocr errors]
« PrécédentContinuer »