Images de page
PDF
ePub

PARS TERTIA.

DE LEGIBUS.

QUANDO DÆMONES

HIC REGNAVERINT.

λέας γε

ΦΗΜΗΝ παραδεδεγμεθα τής των πάλαι μακαρίας ζωής, ως άφθονά τε και αυτόματα πάντα είχεν. Η δε τούτων αιτία λέγεται τοιάδε τις. Γιγνώσκων ο Κρόνος άρα, ως ανθρωπεία φύσις ουδεμία ικανή , τα ανθρώπινα διοικούσα αυτοκράτωρ πάντα και μη ούχ ύβρεώς τε και αδικίας μεστούσθαι ταύτ' ούν διανοούμενος, εφίστη βασί

και

άρχοντας ταϊς πόλεσιν ημών , ουκ ανθρώπους, αλλά γένους θειοτέρου τε και αμείνονος δαίμονας. Οίον νυν ημείς δρώμεν τους ποιμνίοις, και όσων ήμεροι εισιν αγέλαι· ου βούς βοών, ουδέ αίγας αιγών άρχοντας ποιούμεν αυτοίς τινάς , αλλ' ήμείς αυτών δεσπόζομεν, άμεινον εκείνων γένος ταυτόν άρα και ο θεός δή και φιλάνθρωπος ών, το γένος άμεινον ημών εφίστη το των δαιμόνων και διά πολλής μεν αυτοίς ραστώνης , πολλής δ' ημίν, επιμελούμενον ημών, ειρήνην τε και αιδώ και ελευθερίας και αφθονίαν δίκης παρεχόμενον, αστασίαστα και ευδαίμονα τα των ανθρώπων απειργάζετο γένη.

TROISIÈME PARTIE.

POLITIQUE

LE RÈGNE DES GÉNIES.

Les siècles ont transmis jusqu'à nous la mémoire d'un âge d'or , où tous les biens venaient d'eux-mêmes trouver les hommes. Voici quelle fut, dit-on, la cause de ce bonheur. Saturne , persuadé qu'il n'est point dans la nature humaine d'exercer un pouvoir universel et absolu sans en abuser

la licence et le crime, établit rois et magistrats des peuples , non de simples mortels , mais des êtres plus divins et plus puis, des Génies. Nous-mêmes, pour conduire les petits et les grands troupeaux que nous avons apprivoisés, pour veiller sur les boufs et les chèvres, nous ne choisissons pas des animaux de leur espéce, mais nous les faisons gouverner par des hommes , chefs plus nobles qu'eux. Ainsi, par l'ordre d'un dieu bienfaisant, régna sur la terre une race de Génies supérieurs à notre nature ;, tranquilles maîtres d'un peuple docile, qu'ils rendaient pacifique, vertueux, libre et juste , ils entretinrent l'union et le bonheur parmi les enfans des hommes.

pour

Λέγει δή και νύν ούτος ο λόγος αληθεία χρώμενος, ως όσων αν πόλεων μή θεός, αλλά τις άρχη θνητός, ουκ έστι κακών αυτοίς ουδέ πόνων ανάψυξις· αλλά μιμείσθαι δεϊν ημάς οίεται πάση μηχανή τον επί του Κρόνου λεγόμενον βίον , και όσον εν ημίν αθανασίας ένεστι , τούτω πειθομένους δημοσία και ιδία, τάς τ' οίκήσεις και τας πόλεις διοικείν, τήν του νου διανομήν επονομάζοντας νόμον. Ει δ' άνθρωπος είς, ή ολιγαρχία τις, ή και δημοκρατία, ψυχήν έχουσα ηδονών και επιθυμιών ορεγομένην, και πληρούσθαι τούτων δεομένην, στέγουσαν δε ουδέν, αλλ' ανηνύτω και απλώστω κακά νοσήματι ξυνεχομένην, άρξει δή πόλεως ή τινος ιδιώτου , καταπατήσας ο τοιούτος τους νόμους και νυν δή ελέγομεν, ουκ έστι σωτηρίας μηχανή. Σκοπεϊν δή δεϊ τούτον τον λόγον ημάς, πότερον αυτώ πεισόμεθα, ή πώς δράσομεν.

'Εννοείς ούν ότι νόμων είδη φασί τινες είναι τοσαύτα , όσαπερ πολιτειών και Πολιτειών δε άρτι διεληλύθαμεν όσα λέγουσιν οι πολλοί μή δή φαύλου περι νομίσης είναι την νύν αμφισβήτησιν, περί δε του μεγίστου: το γαρ δίκαιον και το άδικον οι χρή βλέπειν, πάλιν ημίν αμφισβητούμενον ελήλυθεν. Ούτε γάρ προς τον πόλεμον , ούτε προς αρετήν όλην βλέπειν δείν φασί τους νόμους· αλλ' ήτις αν καθεστηκυία ή πολιτεία, ταύτην δείν το ξυμφέρον, όπως: άρξει τε αεί και μη καταλυθήσεται και τον φύσει όρον του δικαίου λέγεσθαι κάλλισθ' ούτω. Πώς και ότι το του κρείττονος ξυμφέρον εστί. Τίθεται δε που, φασί και τους νόμους εν τη πόλει εκάστοτε το κρατούν. Αρ' ούν οίει, φασί, ποτέ δήμον νικήσαντα, ή τινα πολιτείαν άλλην, ή και

[ocr errors]

Cet âge n'est plus ; emblême ingénieux de la vérité, il semble nous dire encore que partout où règneront des mortels et non des dieux, l'homme ne respirera jamais de ses fautes et de ses peines ; mais qu'il doit au moins se rapprocher, autant qu'il est en lui, de cette vie primitive, obéir à ce qu'il a d'immortel dans son être, donner à l'âme toute l'autorité sur lui-même et sur les peuples, et ne reconnaître pour loi que l'inspiration de son intelligence divine. Oui , toutes les fois qu'un homme, une oligarchie , une république , loin de faire régner l'âme , l'avilira par des passions et des veur indignes d'elle , sans qu'elle puisse être rassasiée sans qu'elle trouve un terme à sa maladie dévorante, à ses inutiles fureurs, je le répète, tout est perdu. N'oublions donc jamais l'allégorie des premiers siècles, et laissons Dieu gouverner.

On n'en a pas moins prétendu qu'il y avait autant de sortes de législations que de gouvernemens. Nous ayons examiné ailleurs les diverses formes politiques ; mais cette nouvelle question n'est pas moins importante , puisqu'il s'agit encore de définir le juste et l'injuste. Les lois, a-t-on dit, ne doivent regarder en genéral ni la guerre, ni les vertus civiles; elles n'ont pour

but

que l'intérêt, la puissance et le maintien de ceux qui gouvernent, quel que soit leur gouvernement; et telle est la définition de la loi. C'est-àdire , selon vous, l'intérêt du plus fort. N'est-ce pas le plus fort, poursuit-on, qui fait la loi? République, oligarchie , pouvoir royal , toutes les constitutions ne

τυραννίδα, θήσεσθαι εκόντα προς άλλο τι πρώτον νόμους, ή το ξυμφέρον εαυτό της αρχής του μένειν; Ουκούν και ός αν ταυτα τα τεθέντα παραβαίνη, κολάσει και θέμενος ως αδικούντα, δίκαια είναι ταύτ' επονομάζων. Ταύτ' άρ' αεί και ούτω και ταύτη το δίκαιον αν έχοι ; "Έστι γαρ τούτο εν εκείνων των αδικημάτων αρχώς πέρι.

Ποίων δή; Τών & τότε έπεσκοπούμεν, τίνας τίνων άρχειν δεϊ · και εφάνη δή γονέας μέν εκγόνων, νεοτέρων δε πρεσβυτέρους, γενναίους δε αγεννών και συχνά άττα ην άλλ', ει μεμνήμεθα, και εμπόδια έτερα ετερούς και δη και εν ήν αυτών τούτο, και έφαμέν που κατά φύσιν τον Πίνδαρον άγειν δικαιούντα το βιαιότατον, ως φάναι. Σκόπει δή, ποτέροις τισιν ή πόλις ημίν εστί παραδοτέα; Γέγονε γαρ δή μυριάκις ήδη το τοιούτον έν τισι πόλεσιν· αρχών περιμαχήτων γενομένων, οι νικήσαντες τα τε πράγματα κατά την πόλιν ούτως έσφετέρισαν σφόδρα, ώςτε αρχής μηδoτιούν μεταδιδόναι τοίς ηττηθείσι , μήτε αυτοίς, μήτε εγγόνοις, παραφυλάττοντες δ' αλλήλους ζώσιν, όπως μήποτέ τις είς αρχήν αφικόμενος επαναστη, μεμνημένος των έμπροσθεν γεγονότων κακών. Ταύτας δήπου φαμεν ημείς νύν ούτ' είναι πολιτείας, ούτ' ορθούς νόμους, όσοι μή ξυμπάσης της πόλεως ένεκα του κοινού ετέθησαν οι δ' ένεκα τινών, στασιωτείας , αλλ' ου πολιτείας τούτους φαμέν , και τα τούτων δίκαια ά φασιν είναι, μάτην ειρήσθαι.

Λέγεται δε τούδ' ένεκα ταύθ' ημίν, ως ημείς τη ση πόλει αρχάς , ούθ' ότι πλούσιος εστί τις, δώσομεν, ούθ' ότι των τοιούτων άλλο ουδέν κεκτημένος, ισχύν, ή μέγεθος, ή τι γένος: ος δ' αν τους τεθείσι νόμοις ευπειθέστατός τ'

« PrécédentContinuer »