Images de page
PDF
ePub

ήτε αυτούς και άνευ μεγάλων κινδύνων και πόνων, ή εκείνοι ελεϊν ευπετώς πάλιν την αρχήν, ουδ' αν ξυμβουλεύειν οίόν τ' ήν τα μέλλοντα ρηθήσεσθαι" νύν δ' εννοείν υμάς αμφοτέρους χρεών και αναμιμνήσκεσθαι, πόσάκις εν ελπίδι εκάτεροι γεγόνατε του νύν οίεσθαι σχεδόν αεί τινός σμικρού επιδεείς είναι το μή πάντα κατά νουν πράττειν' και δη και ότι το σμικρόν τούτο μεγάλων και μυρίων κακών αίτιον εκάστοτε ξυμβαίνει γιγνόμενον. Και πέρας ουδέν ποτε τελείται ξυνάπτει δε αεί παλαιά τελευτή δοκούσα και αρχή φυoμένη νέα. Διολέσθαι δ' υπό του κύκλου τούτου κινδυνεύσει και το τυραννικόν άπαν,

και το δημοτικόν γένος ήξει δε, εάνπερ των είκότων γίγνηται τι και απευκτών και σχεδόν εις ερημίαν της Ελληνικής φωνής Σικελία πάσα , Φοινίκων ή 'Οπικών μεταβαλούσα είς τινα δυναστείας και κράτος.

Τούτων δή χρή πάση προθυμία πάντας τους Έλληνας τέμνειν φάρμακον. Ει μεν δή τις ορθότερον άμεινον τ' έχει του υπ' εμού ρηθησομένου, ενεγκών εις το μέσον, ορθότατα φιλέλλην αν λεχθείη. Ο δέ μοι φαίνεται πη, τανύν εγώ πειράσομαι πάση παρρησία και κοινώ τινι δικαίω λόγω χρώμενος δηλούν. Λέγω γαρ δή και διαιτητού τινά τρόπον διαλεγόμενος , ως δυοϊν τυραννεύσαντί τε και τυραννευθέντι, ως ενι εκατέρω παλαιάν εμήν ξυμβουλήν.

Και νύν δ' όγ' εμός λόγος αν είη ξύμβουλος τυράννω παντί : Φεύγειν μεν τούνομά τε και τούργον τούτο· είς βασιλείαν δε, ει δυνατόν είη , μεταβαλεϊν· δυνατόν δε, ως έδειξεν έργω σοφός ανήρ και αγαθός Λυκούργος. Ος, ιδών το των οικείων γένος

[ocr errors]

maux à l'autorité de vos princeš, ou s'ils reprenaient tranquillemet la souveraineté, mes conseils vous seraient inutiles ; mais souvenez-vous les uns et les autres combien de fois vous vous êtes déjà flattés qu'il ne restait plus à votre ambition que de faibles obstacles à vaincre , et combien ces faibles obstacles, qu'il fallait renverser encore, ont coûté aux deux partis de sang et de larmes. Ainsi vos maux n'ont point de fin, et l'instant où vous les croyez à leur terme est l'instant où ils vont renaître. Dans ce cercle de calamités, vous finirez par périr ensemble, vous, amis du peuple, et vous, amis des tyrans; le jour viendra , jour aussi certain que déplorable, où la Sicile n'entendra plus la voix d'un seul Grec , et sera tout entière soumise aux barbares de Carthage ou d'Italie.

C'est donc le devoir de tous les Grecs de ne rien négliger pour prévenir ce fatal moment; et si quelque autre vous propose des moyens plus sages et plus sûrs que les miens, qu'on le proclame aussitôt l'ami de sa patrie. Pour moi, je tâcherai de vous dire mon opinion avec toute liberté, et de vous tenir le langage de la justice et de la raison. Comme un arbitre , je parle tour-à-tour aux maîtres et aux sujets ; voici les conseils que je leur ai toujours donnés.

Et d'abord, je dis aux tyrans : Gardez-vous d'un nom et d'une souveraineté funestes; devenez rois, si vous le pouvez; et vous le pouvez, comme l'a fait voir le sage, le vertueux Lycurgue. Instruit par l'exemple des princes alliés de sa famille, qui, de rois devenus εν "Άργει και Μεσσήνη εκ βασιλέων είς τυράννων δύναμιν άφικομένους και και διαφθείραντας εαυτούς τε και την πόλιν εκατέρους εκατέρων, δείσας περί της αυτού πόλεως άμα και γένους, φάρμακον επήνεγκε την των γερόντων αρχών και και τον των εφόρων δασμών, της βασιλικής αρχής σωτήριον ώςτε γενεάς τοσαύτας ήδη μετ' ευκλείας σώζεσθαι , νόμος επειδή κύριος εγένετο βασιλεύς των ανθρώπων, αλλ' ουκ άνθρωποι τύραννοι νόμων.

“Ο δή και νυν ούμός λόγος πάσι παρακελεύεται τους μεν τυραννίδος εφιεμένοις , αποτρέπεσθαι και φεύγειν φυγή απλήστω πεινώντων ευδαιμόνισμα ανθρώπων και ανοήτων· είς βασιλέως δ' είδος πειράσθαι μεταβάλλειν, και δουλεύσαι νόμοις βασιλικούς, τας μεγίστας τιμάς κεκτημένους παρ' εκόντων τε ανθρώπων και των νόμων.

Τοις δε δή ελεύθερα διώκουσιν ήθη , και φεύγουσι τον δούλειον ζυγόν , ώς ον κακόν, ευλαβείσθαι ξυμβουλεύουμ' αν μή ποτε , απληστία ελευθερίας ακαιρου τινός, εις το των προγόνων νόσημα εμπέσωσιν· ο διά την άγαν αναρχίαν οι τότε έπαθον, αμέτρο ελευθερίας χρώμενοι έρωτα. Οι γαρ προ Διονυσίου και Ιππαρίνου άρξαντες Σικελιώται και τότε, ώς ώοντο, ευδαιμόνως έζων, τρυφώντές τε και άμα αρχόντων άρχοντες οι και τους δέκα στρατηγούς κατέλυσαν βάλλοντες τους προ Διονυσίου, κατά νόμον ουδένα κρίναντες , ίνα δή δουλεύοιεν μηδενί μήτε ξυν δίκη, μήτε νόμω δεσπότη, ελεύθεροι δ' είεν πάντη πάντως. Όθεν αι τυραννίδες εγένοντο αυτοϊς δουλεία γαρ και ελευθερία, tyrans, avaient opprimé Argos et Messène. et précipité dans le même abime leur trône et leur patrie, il craignit pour sa propre famille et pour Lacédémone ; et sa politique prudente établit l'autorité du Sénat , et la législature des Ephores , sauve-garde de la monarchie. Aussi voyons-nous immuable et glorieux après tant de générations, ce gouvernement, où toute la puissance est dans la loi, reine des hommes, et où les hommes ne sont point les tyrans de la loi.

Je dis ensuite à ceux du peuple qui veulent le despotisme : Détournez-vous et ne vous croyez jamais assez loin de ce faux bonheur, qui trompe l'avidité ou la folie; essayez de vous contenter d'un roi; obéissez aux lois monarchiques, et tous les honneurs viendront vous trouver de la part des hommes et des lois.

Je dis enfin aux amis forcenés de la démocratie, à ceux qui fuient toute espèce de joug comme un fléau : Craignez que cet insatiable amour d'une liberté importune ne vous fasse tomber dans la même maladie que vos ancêtres, dans ce vertige où les entraînèrent les fureurs de l'anarchie et la soif immodérée de la liberté. C'est ainsi que les peuples qui régnèrent en Sicile ayant Denys et Hipparinus, persuadés que le bonheur n'était que dans cette indépendance superbe, dans ce droit de commander à ses maitres, déposèrent et chassèrent leurs dix généraux sans aucune forme légale, honteux de paraître esclaves d'un magistrat ou d'un juge, et impatiens d'être libres sans frein et sans loi. De là naquirent parmi υπερβάλλουσα μεν εκατέρα , πάγκακον· έμμετρος δε ουσα, πανάγαθον. Μετρία δε ή θεώ δουλεία άμετρος δέ , η τούς ανθρώποις. Θεός δε ανθρώποις σώφροσι , νόμος: άφροσι δε, ηδονή.

Τούτων δή ταύτη πεφυκότων , α ξυμβουλεύω Συρακουσίοις πάσι, φράζειν παρακελεύομαι τους Δίωνος φίλους, εκείνου και εμήν κοινήν ξυμβουλήν · εγώ δε ερμηνεύσω και εκείνος έμπνους ών και δυνάμενος είπε νύν προς υμάς. Τίν' ούν δή, τις αν είποι, λόγoν αποφαίνεται ημίν περί των νυν παρόντων η Δίωνος ξυμβουλή; τόνδε :

Δέξασθε, ώ Συρακούσιοι, πάντων πρώτον νόμους, ο τινες αν υμίν φαίνωνται μή προς χρηματισμών και πλούτον τρέψοντες τας γνώμας υμών, μήτ' επιθυμίας: Αλλ', όντων τριών και ψυχής, και σώματος, έτι δε χρημάτων, πρώτην μεν τήν της ψυχής επιμέλειαν έχειν δεί· δευτεραν δε, τήν του σώματος, υπό τη της ψυχής κειμένην τρίτην δε και υστάτην, την των χρημάτων τιμών, δουλεύουσαν τω σώματι τε και τη ψυχή και ο μεν ταύτα απεργαζόμενος θεσμός, νόμος αν ορθώς υμίν είη κείμενος, όντως ευδαίμονας αποτελών τους χρωμένους. Ο δε τους πλουσίους ευδαίμονας ονομάζων λόγος, αυτός τε άθλιος, γυναικών και παίδων ών λόγος άνους, τους πειθομένους τε απεργάζεται τοιούτους. Ότι δ' αληθή ταύτ' εγώ παρακελεύομαι , εάν γεύσησθε των νύν λεγομένων περί νόμων, έργω γνώσεσθε» η δη βάσανος αληθεστάτη δοκεί γίγνεσθαι των πάντων πέρι.

Δεξάμενοι δε τους τοιούτους νόμους, επειδή κατέχει

« PrécédentContinuer »