Images de page
PDF
ePub

ναίων οὖσα πόλις ἀρίστη, πρός τε πόλεμον καὶ κατὰ πάντα εὐνομωτάτη διαφερόντως· ᾗ κάλλιστα ἔργα καὶ πολιτεῖαι γενέσθαι κάλλισται λέγονται πασῶν, ὁπόσων νῦν ὑπὸ τὸν οὐρανὸν ἡμεῖς ἀκοὴν παρεδεξάμεθα.

Ἀκούσας οὖν ὁ Σόλων ἔφη θαυμάσαι, καὶ πᾶσαν προθυμίαν σχεῖν, δεόμενος τῶν ἱερέων πάντα δι ̓ ἀκριβείας οἱ τὰ περὶ τῶν πάλαι πολιτῶν ἑξῆς διελθεῖν.

Τὸν οὖν ἱερέα φάναι· Φθόνος οὐδεὶς, ὦ Σόλων· ἀλλὰ σοῦ τε ἕνεκα ἐρῶ καὶ τῆς πόλεως ὑμῶν, μάλι στα δὲ καὶ τῆς θεοῦ χάριν, ἣ τήν τε ὑμετέραν καὶ τήνδ ̓ ἔλαχε καὶ ἔθρεψε καὶ ἐπαίδευσε. Προτέραν μὲν τὴν παρ ̓ ὑμῖν ἔτεσι χιλίοις, ἐκ γῆς τε καὶ Ἡφαίστου τὸ σπέρμα παραλαβοῦσα ὑμῶν· τήνδε δὲ, ὑστέραν· τῆς δὲ ἐνθάδε διακοσμήσεως παρ ̓ ἡμῖν ἐν τοῖς ἱεροῖς γράμμασιν ὀκτακισχιλίων ἐτῶν ἀριθμὸς γέγραπται. Περὶ δὲ τῶν ἐννακισχίλια ἔτη γεγονότων πολιτῶν σοὶ, δηλώσω διὰ βραχέων νόμους τε καὶ τῶν ἔργων αὐτοῖς ὃ κάλλιστον ἐπράχθη. Τὸ δ ̓ ἀκριβὲς περὶ πάντων ἐφεξῆς εἰσαῦθις κατὰ σχολὴν, αὐτὰ τὰ γράμματα λαβόντες, διέξιμεν.

Τοὺς μὲν οὖν νόμους σκόπει πρὸς τοὺς τῇδε· πολλὰ γὰρ παραδείγματα τῶν τότε παρ ̓ ὑμῖν ὄντων ἐνθάδε νῦν ἀνευρήσεις. Πρῶτον μὲν, τὸ τῶν ἱερέων γένος ἀπὸ τῶν ἄλλων χωρὶς ἀφωρισμένον· μετὰ δὲ τοῦτο, τὸ τῶν δημιουργῶν, ὅτι καθ ̓ αὑτὸ ἕκαστον, ἄλλῳ δὲ οὐκ ἐπιμιγνύμενον δημιουργεῖ· τό τε τῶν νομέων καὶ τῶν 9ηρευτῶν, τό τε τῶν γεωργῶν· καὶ δὴ τὸ μάχιμον γένος ᾔσθησαί που τῇδε ἀπὸ πάντων τῶν γενῶν κεχωρισμένον, οἷς οὐδὲν ἄλλο πλὴν τὰ περὶ τὸν πόλεμον ὑπὸ τοῦ νόμου

guerre et dans la paix; déjà ses armes et son gouvernement lui avaient acquis plus de gloire qu'à tous les Empires que nous voyons aujourd'hui sous

les cieux. »>

A ce discours, Solon étonné conjure les prêtres de lui montrer, depuis les premiers siècles, les fastes de sa patrie.

<< Tu les connaîtras, lui répond l'interprète des dieux; je dois céder et à l'estime que j'ai pour toi, et à mon admiration pour Athènes; j'obéis surtout à la déesse, mère et institutrice commune de nos deux nations. Mille ans avant que la nôtre ne fût créée, la terre, animée par le feu sacré à la voix de Pallas, forma chez vous les premiers hommes: nous sommes nés après vous, et les archives de nos temples remontent à huit mille ans. Je te dirai l'histoire du peuple qui en a vécu neuf mille; je t'apprendrai en peu de mots les lois et le plus beau triomphe de tes concitoyens. Une autre fois, nous en chercherons à loisir tous les détails dans les récits mêmes de nos livres.

[ocr errors]

:

Comparons d'abord les lois de vos pères avec les nôtres je les trouve presque semblables. Chez vous comme ici, les prêtres sont absolument séparés de la nation; chaque espèce d'artisans forme une race particulière; on distingue les laboureurs, les chasseurs, les bergers; enfin, d'après les lois que tu nous vois suivre, les soldats, également isolés au milieu du peuple, n'ont de soin que les armes. Que dis-je ? vos lances, vos boucliers res

1

[ocr errors]

προσετάχθη μέλειν. Ἔτι δὲ, ἡ τῆς ὁπλίσεως αὐτῶν σχέσις ἀσπίδων καὶ δοράτων, οἷς ἡμεῖς πρῶτοι τῶν περὶ τὴν Ἀσίαν ὡπλίσμεθα, τῆς θεοῦ, καθάτερ ἐν ἐκείνοις τοῖς τό ποις, παρ ̓ ὑμῖν πρώτοις ἐνδειξαμένης. Τὸ δ ̓ αὖ περὶ τῆς φρονήσεως, ὁρᾷς που τὸν νόμον τῇδε, ὅσην ἐπιμέλειαν ἐποιήσατο εὐθὺς κατ ̓ ἀρχὰς περί τε τὸν κόσμον ἅπαντα, μέχρι μαντικῆς καὶ ἰατρικῆς πρὸς ὑγίειαν, ἐκ τούτων θείων ὄντων εἰς τὰ ἀνθρώπινα ἐξανευρὼν, ὅσα τε ἄλλα τούτοις ἕπεται μαθήματα, πάντα κτησάμενος· ταύτην οὖν δὴ τότε ξύμπασαν τὴν διακόσμησιν καὶ ξύνταξιν ἡ θεὸς προτέρους ὑμᾶς διακοσμήσασα κατῴκισεν, ἐκλεξαμένη τὸν τόπον ἐν ᾧ γεγένησθε, τὴν εὐκρασίαν τῶν ὡρῶν ἐν αὐτῷ κατιδοῦσα, ὅτι φρονιμωτάτους ἄνδρας οἴσει· ἅτ οὖν φιλοπόλεμός τε καὶ φιλόσοφος ἡ θεὸς οὖσα, τὸν προσφερεστάτους αὐτῇ μέλλοντα οἴσειν τόπον ἄνδρας, τοῦτον ἐκλεξαμένη τὸ πρῶτον κατῴκισεν. Ὠκεῖτε οὖν δὴ νόμοις τε τοιούτοις χρώμενοι καὶ ἔτι μᾶλλον· εὐνομούμενοι, πάσῃ τε πάντας ἀνθρώπους ὑπερβεβηκότες ἀρετῇ, καθάπερ εἰκὸς γεννήματα καὶ παιδεύματα θεῶν ὄντας.

Πολλὰ μὲν οὖν ὑμῶν καὶ μεγάλα τῆς πόλεως τῇδε γεγραμμένα ἔργα θαυμάζεται· πάντων μὴν ἓν ὑπερέχει μεγέθει καὶ ἀρετῇ. Λέγει γὰρ τὰ γεγραμμένα, ὅσην ἡ πόλις ὑμῶν ἔπαυσέ ποτε δύναμιν ὕβρει πορευομένην ἅμα ἐπὶ πᾶσαν Εὐρώπην καὶ ̓Ασίαν, ἔξωθεν ὁρμηθεῖσαν ἐκ τοῦ Ἀτλαντικοῦ πελάγους· τότε γὰρ πορεύσιμον ἦν τὸ ἐκεῖ πέλαγος. Νῆσον γὰρ πρὸ τοῦ στόματος εἶχεν, ὃ καλεῖτε, ὡς φατὲ ὑμεῖς, Ἡρακλέους στήλας· ἡ δὲ νῆσος ἅμα Λιβύης ἦν καὶ Ἀσίας μείζων, ἐξ ἧς ἐπιβατὸν ἐπὶ τὰς ἄλλας νή

semblaient aux boucliers et aux lances dont nous nous sommes servis les premiers en Asie, et la déesse nous les a montrés comme à vous. Cette sagesse que tu vois ici commandée à tous les âges par nos magistrats, cette admirable harmonie, cette science de la médecine et de l'avenir, cette législation qui interroge les dieux pour le bonheur des hommes, tous les bienfaits inséparables de ce gouvernement religieux, vous les aviez reçus avant nous de la fondatrice d'Athènes, qui, pour votre patrie, choisit encore un climat favorable au caractère de son peuple, et dont l'influence enrichit de vertus célestes les dignes enfans d'une déesse belliqueuse et sage. Là, des hommes se trouvèrent heureux d'obéir aux lois; et la supériorité de leur âme et de leur génie fit voir bientôt qu'ils avaient été créés et instruits par les dieux.

il en

» Entre les belles actions de vos ancêtres, est une dont nos livres nous font admirer surtout la grandeur et le courage: ils nous apprennent de quelle terreur votre république délivra l'Europe et l'Asie, où triomphait avec orgueil une nation formidable, partie de la mer Atlantique. Dans cette mer alors navigable, vis-à-vis le détroit que vous appelez les Colonnes d'Hercule, s'élevait une île plus grande que l'Asie et l'Afrique ensemble; et

σους τοῖς τότ ̓ ἐγίγνετο πορευομένοις· ἐκ δὲ τῶν νήσων, ἐπὶ τὴν κατ ̓ ἀντικρὺ πᾶσαν ἤπειρον τὴν περὶ τὸν ἀληθινὸν ἐκεῖνον πόντον. Τάδε μὲν γὰρ, ὅσα ἐντὸς τοῦ στόματος οὗ λέγομεν, φαίνεται λιμὴν στενόν τινα εἴσπλουν ἔχων· ἐκεῖνο δὲ πέλαγος ὄντως, ἥ τε περιέχουσα αὐτὸ γῆ παντελῶς ἀληθῶς, ὀρθότατ ̓ ἂν λέγοιτο ἤπειρος. Ἐν δὲ τῇ Ατλαντίδι ταύτῃ νήσῳ μεγάλη ξυνέστη καὶ θαυμαστὴ δύναμις βασιλέων, κρατοῦσα μὲν ἁπάσης τῆς νήσου, πολλῶν δὲ ἄλλων νήσων καὶ μερῶν τῆς ἠπείρου ̇ πρὸς δὲ τούτοις, ἔτι τῶν ἐντὸς τῇδε Λιβύης μὲν ἦρχον ἄχρι πρὸς Αἴγυπτον, τῆς δὲ Εὐρώπης, μέχρι Τυῤῥηνίας. Αὕτη δὲ πᾶσα ξυναθροισθεῖσα εἰς ἓν ἡ δύναμις τόν τε παρ' ὑμῖν, καὶ τὸν παρ ̓ ἡμῖν, καὶ τὸν ἐντὸς τοῦ στόματος πάντα τόπον μιᾷ ποτ ̓ ἐπεχείρησεν ὁρμῇ δουλοῦσθαι. Τότε οὖν ὑμῶν, ὦ Σόλων, τῆς πόλεως ἡ δύναμις εἰς ἅπαντας ἀνθρώπους διαφανὴς ἀρετῇ τε καὶ ῥώμῃ ἐγένετο· πάντων γὰρ προστᾶσα εὐψυχίᾳ καὶ τέχναις ὅσαι κατὰ πόλεμον, τὰ μὲν τῶν Ἑλλήνων ἡγουμένη, τὰ δ ̓ αὐτὴ μονωθεῖσα, ἐξ ἀνάγκης, τῶν ἄλλων ἀποστάντων, ἐπὶ τοὺς ἐσχάτους ἀφικομένη κινδύνους, κρατήσασα μὲν τῶν ἐπιόντων, τρόπαια ἀνέστησε, τοὺς δὲ μήπω δεδουλωμένους διεκώλυσε δουλωθῆναι, τοὺς δ ̓ ἄλλους, ὅσοι κατοικοῦμεν ἐντὸς ὅρων Ἡρακλείων, ἀφθόνως ἅπαντας ἠλευθέρωσεν. Ὑστέρῳ δὲ χρόνῳ σεισμῶν ἐξαισίων καὶ κατακλυσμῶν γενομένων μιᾶς ἡμέρας καὶ νυκτὸς χαλεπῆς ἐλθούσης, τό τε παρ' ὑμῶν μάχιμον πᾶν ἀθρόον ἔδυ κατὰ γῆς, ἥ τε ̓Ατλαντὶς νῆσος ὡσαύτως, κατὰ τῆς θαλάττης δῦσα, ἠφανίσθη. Διὸ καὶ νῦν ἄπορον καὶ ἀδιερεύνητον γέγονε τοὐκεῖ πέ

« PrécédentContinuer »