Images de page
PDF
ePub

QVID DIRECTIO Quoruplex i qui significatores, & qui Promiffores.

Cap. I. Ire&io , seu Dirigere eft inquirere arcum Æquatoris interceptum inter duo loca in Calo; arrificiola nempe menfura itineris, quod molu. Primi Mobilis absoluit Promillor, & locus interior quoulque ad Significatorem perueniat, & locum superiorem; hinc duo loca in Cælo sunt concipien. da, quæ ab Aftronomis Siguificator (fiuè Planeca fiuè alius Eclipticæ locus is fit) qui aliquid in Colo fignificet, ve Vitam, mores, fortunas, vel alia ; & Promiffor qui decernat ,

& polliceatur bona,vel inala in illa re denotata à significa core,quandò ad eumdein significatorem peruenerit; sic significator geret ( exempli gratia) vicem Creditoris recepturi aliquid à Promislore, certo, & dererminato cempore, cuius spatium Directione metimur; vt in Vitæ (patio adsunt Apheta, Hylech, seù significator Vitæ; & Anæreta , leù abscillor, quandò Anæreca peruenerit ad Aphetam mala decernet in Vita.

Duplex ftatuitur ab Antiquis Directio; Directa, qua promissor ducitur ad fignificatorem per Alcenliones ipfius fignificatoris;& Conuerfa,qua fignificator deuoluitur ad promislorem per Afcenfiones eiusdem promifloris, quàm directionem tribuerunt Parti fortunæ,& Planetis retrogradis, & Ptolemæus Aphetæ conftitu. to inter septimam domum, & Mediuin Cæli, cap. de Vitæ spatio; quæ poftrema (pace omnium ) commentitia eft, & falsò excogitata: cum enim directio fit dcuolutio promifforis motu Primi Mobilis ad fignificatorem conftitutum immobilem, ridiculum est imaginari, posle significatorem,& locum superiorem duci contras motum Prim: Mobilis ad promislorem, & locum inferiorem; Cæterùm vanum eft

aferere Prolemæum hoc non cognouifle, quod ex co conlpicitur , quòd posito i Apheta inter Cæli medium, & Occidentem voicum tantum Itatuit Anæretain,sci

licet Occidentalem angulum , {ciens eandem effe hanc directioné Aphetæ ad gradum Occidentis (quam placuit conuersam appellare)& directionem lineæ Orien talis , & Ascendentis ad oppositum loci Aphetæ ? quorsùm enim fi hæc directio efet realis,alios occurlus maleficos radiorum,& corporum Planetarum pro Anę. setis, & abscislor bus non constituiffet? de quibus proferens ea verba, non inepixgunt in locum Apheticum , ideft non poffunt duci ad Aphetam motu primi Mobilis; monere nos voluit vnicam tantùm efle veram directionem , eamque directam cum vnus sit motus Primi Mobilis, quo componitur, in qua locus inferior ducitur ad fuperiorem, & promissor ad significatorem; abolendum eft ergò hoc in pofterum directionis conuerfæ nomen, vt fictitium, & fine fundamento vsurpatum,

Notandum circà hoc, quod quamuis clarum fit,& notissimum in directionibus promissores deduci ad fignificatorem, & Saturnum (verbi gratia,) eiusque radios deuolui ad Solem,velalium fignificatorem; communiter nihilominus dicimus directiones Solis ad corpus, & radios Saturni, ficut Medium Cæliad radios Martis, & fimilia; quod loquendi genus inueteratæ conluetudini relinquimus; scientes

pro:

promislores deaolui ad fignificatores, nortè contrà, vt diximus,

Prolemæus 3. Quadripart, cum perpenderet lumma industria, omnia, ac sirgula, quæ Natis accidere poterant circa corporis affectiones, animi mores, fortunas, & reliqua intrinsecus.velexerinlecus aduenientia, polle acquiri ex Sole, Luna, Parte fortunæ, Alcendente, Medio Cæli, hos quinque tantummodò ftatuit significatores, ex quorum directionibus accidentia omnia càm prospera, quàm aduería ellent euectura, prout maleficis vel beneficis occurrissent; quam Ptolemæi lenten tiam, & conftitutionem omnes sectati (unt; addiderunt aliqui pro significatoribus reliquos Planetas quinque etiam, Saturnum, louem, Martem, Venerem, & Mera curiuin, qui mala, vel boria decernerent in suis significatis; nec non cuspides om num domorum cæleftium pro fua fignificatione, vt fecundam domum pro diui. tijs, & fic de reliquis: nec credimus omninò ablquè fundamento, cum ex his(ex. ferientia duce) plurima confpiciamus; Sectatores Arabum (præter Partem fortunæ ) alias innumeras partes dirigunt, quas tamquam fallo commentas omnino reijcimus ab hoc munere.

Promissores ponit Ptolemæus cum Antiquis corpora Planetarum, & eorum tadios quoscunque, corum Antiícia, Imperantia, & Obedientia ; addunt alij recentiores termicos Planetarum, Stellas fixas, Nodosque Lunares, videlicet Caput, & Caudam Draconis, vtcum experientia optimè consentientes; & aliqui etiam cu. Spides Domorum,

DE MOTV RÉALI IN DIRECTIONIBVS,

duplici via cas componendi. Cap. II. Æ

Terna Dei Optimi Maximi prouidentia Inferiorem hanc machinam tradi

dit fecundis caulis gubernandam, interioraq; omnia, & exteriora ad vsum hominis venientia à Deo mediantibus Angelis , & corporibus cæleftibus dispenfantur, quorum ferè omnia oftendit nobis (vt benè Albert

. Mag. in lpeculo) in li: bio vniversitatis,qui eft pellis Cæli; in qua (ummo ordine iussu tanti Opificis non folum delineati apparent influxus finguli; sed tempora , & termini, qui præteriri non possunt ; qui habentur ope directionum , quæ lunt executrices diaorum inHuxum, & diuinæ Voluntaris ; hinc apparet quam perbellè inferiora Deus condiderit, & fuperiora , quantumque hallucinentur contendentes morum in direction nibus else fictitium, nec verum ; cum realis fit, & primus Primi Mobilis(vt diximus) ex Oriente in Occidentem concitatiffimus, patratus tempore emerlionis cuiuíuis in hanc Mundi lucem , quamuis de nouo tempore euentus idem nonabfoluatur: nam ficut in Ortu Nati, ex btu, & afpe&tibus Planetarum , repertoque signo in Horizonte in circumuolutione tunc temporis Primi Mobilis , remanieiút inipressa in Nati corpore actiuæ, ac pafsiua qualitates elementorum, nec non di{positiones diuerfæ ex Aftris productæ, quæ rarò , vel nusquam delentur niti post mortem; fic etiam motus ille, ortus, & deuolutio promissoris ad locum Ggnificatotis eodem tempore realiter ablolutus elt , & remanfit etiam impressus in dato, effectum significatum producturus pro diftantia graduum ęquatoris inter signifiCatorem, & promissorem,ac itineris Primi Mobilis ab vno loco ad alium tribuendo pro quolibet gradu certum temporis fpatium experiencia comprobacum ; fed

de

de his,alijsque permultis circa hanc materiam à nemine confideratis alibi agemus cuid hic lolùm compendiosam tractationem abloluere intendamus.

'Reiectis omnibus directionum modis ab antiquis excogitatis, vt à ratione, & experientia latè dissonis, duplex relicta est afronomis via, qua dire&iones componere, & futuroruin accidentiū te npora prædicere profesli luot; Prolemæi vea, quam 3. Quadripart.ægrè,ac cófugsfiinė docuit, & quam aliqui pauci sectati sunt; altera áftronomorum aliorum, quam primo redegit in Tabulas loannes Regiotcntanus Germanus Rationalem appellatam; & nos in noftris Tabulis ita explicauimus, vt nil aliud in posterum deliderari poffit; extant in opere noftro Tabulæ Declinationum, Alcenlionum Rectarum, & Obliquarum ab 1. grad, Altitudinis Poli , vfque ad 60. cum latitudine 8. grad. càm Septemtrionali, quàm Meridia. na , necnon Circulorum positionis pro tota Europa in seruientiuni; quibus mira façılicate directiones componuntur ; vtramque viam 10 hoc tra&atu docebimus, difficultatesque omnes citca hanc materiam contingentes dissoluemus, reiectis aliorum philaterijs, & verbola petulantia ; vt cuilibet liberum lit alteram viarum lequi , quam libuerit. Cæterum siam poftremam Regiomontani , & in noftris Tabulis expressam lectantur insigniores Aftronomi, & Mathematici nostri temporis, lectatus est Tycho , loannes Keplerus , Schola Danica, loannes Antonius Maginus, alijque, & nos so. ab hinc annis, quibus has materias exantlayimus , eamdem profesli , nunquam quidquam fcrupuli reperimus, quo animus ad sententiam mutandam stimularetur, cognoscentes veris fundainentis , rationibus Mathematicis, & demonftrationibus constructam, Deumque teftamur hæc ves ritatis ftimulo lolummodò admonuisse , non autem , vt nostras Tabulas magnifi. cantes , ab aliorum scriptis aliquid detrahamus; quod experiencia elucescet: nam rectificata optimè genitura , temporuin diuisiones cum euentibus apprimè congruentes conspicientur.

DE LATIT VDINE SERV ANDA

in Directionibus. Cap.

Cap. III.

[ocr errors]

P

qualitates fibi communicant, Sextilis videlicet, Quadratus, Trinus, & Op. pofitus: Coniunétio enini impropriè dicitur aspectus. Sexsilis dictus aliquiandò lexangulatis , aliquando hexagonus, est diftantia duorum locorum per circuli sextantem, idest grad. 60. indicatur hoc character *. Quadratus quadrangularis , & tetragonus notatur hoc ligno eft diftantia per quartam partem circuli, fiue gr. 90. Trinus, trigonus, & triangularis , elt diltantia per terciair, partein cicculi, idelt grad. 120. lic lignatur 4. Oppositio elt diftantia flellarum per medietatein circuli, liue gr. 180. lic defcribitur . Coniunctio veroo.

Propter perperam interpretantes Ptolemæi scripta ( etiam fi inter Mathematicos hæc hærelis nunquain viguerit) orta est controuerbia, an in directionibus abToluendis fit feruanda latitudo promissorum, & fignificarorum, an abolenda; Omnes qui Matheleos gnari, artem veris fundamentis profitentur primæ {ententiæ

funt addidi, latitudmeni ele omnimodo feruandam, vt necessariam euiden tilfinè; aliqui pauci, qui vix à limine artem falutarunt, contrariam partem lectá

A 2

tots

res figmentis Tyronum aninos à veritate auertúnt, ac ita blaterant, vi nos etiam puduerit multoties cum aliquibus de hac materia alloqui; cuin nullam rationem aliam adducant, quam non esse seruatam à Prolem. 3. Quadripart,in exemplis Directionyın. Breuiter nos hanc difficultatem paruam enucleabimus,ad hoc, vt in ter professores in posterùm nullus relinquendus fit controuertendi locus.

Certiffimum eft, ac optica ratione conspicuum etiam cæcutient:bus inæqualis ter oriri Itellas cum latitudine , & fine, vt in Sphæra materiali poterit obleruari nam in Sphera recta, & degentibus lub Æquinoctiali vbi Poli intersecant Horizonta, nec alter Polus plus altero eleuatur Stellæ à principio y ad finem I seců dùin seriem lignorum habentes latitudinem Borealem citius oriuntur,quam gradus eclipticæ line latitudine, in quibus fuerint conftitutæ ; 8c obtinentes latitudinem Auftralem tardiùs oriuntur, quam dicti gradus eclipticæ; A principio autein 6, vlque ad extremum F, prius oritur eclipticæ gradus, quàm Stella cum latitudine Meridiana; In regionibus verò obliquum Horizontein habentibus,& quibus Polus Boreus eleuatur, vt in noftris regionibus Stella retinens Borealem latia tudinem priùs oritur, & tardius occidit, quàm locus eclipticæ: è contra verò retia nens Australem oriecur tardiùs, & ciciùs occider quan eclipticæ locus.

His veris stantibus Promissor nullo modo poterit dici ductus ad fignificatoré, nifi oriatur cum illo gradu significatoris; at oritur diuerfimodè cum latitudine,& sine; obseruandum ergò eft, quo tempore com latitudine cum dicto significatore oriatur; quomodo enim afferere poffumus Marrem, vel Saturnum , verbi gratia , peruenite ad Orientem, & esse in linea Orientali, li ob latitudinem Borealernel. let lupra , vel cuin Meridiana lub Horizonte momento, quo locus eclipticæ fine latitudine eft in centro, & linea Orientali?

Dicunt(pauperes con Glio) virtutem else in illo gradu eclipticæ in quo est exépli gratia promissor Mars, vel alius,qui gradus est inaximè considerandusznosque concedimus; sed tempus ostendendi talem virtuté adueniet, quandò idem Mars, & promillor orietur in loco significatoris; Solis virtus est excalefacere , ac illuminarc:has autem operationes Solnon exequetur,nisi supra Horizontem attollatur; fimili ratiocinio v li fumus in collocandis fixis in figura Cælefti, quæ (non lecus , ac planetæ ) sunt conftituendæ absque latitudine in gradibus eclipticæ in quibus reperientur: diuerGmodè autem obseruandum in Directioribus, Ortibus, & Occalibus earum, tunc enim omninodò earum latitudo eft obleruanda.

Tandem cum apud Sciolos plus possint similitudines , & exempla quàm rationes: quæque ex superioribus caufis producuntur eumdem habeant ordinem in noftris corporibus, ac elementis; adducamus exempla, quæ etiam Hæreticos in Astronomia, ad fidem reuocarent. Arcturus procellas, grandines, plauiolamque constitutionem producit , præleitim li Marti , Lunæ , aut Saturno configuretur ; virtus elt in gradu eclipticæ 19. m, effectus nihilominus non exequetur Arcturi fidus in ortu grad, 19. m, led cum orietur grad,8, ., cumque oritur Romæ ob Jatitudinem, quam retinet Borealem.

Canis maior Syrius Stella in Cælo maxima anno 1644. est in grad.9.m.11.09, cum latitud. Auftral. grad. 39.30!.& Cælum mediat cum grad. 6.50%. Og in eius exortu seruent Maria, æftus contingunt maximi , ftagna mouentur , pilces syde. raptur, canes in rabiem aguntur, fluctuant in dolijs vina , oniniaque ex Plinio, il experientia alterantur; hos effectus producit cum ad Oričtem peruenerit

, & orie

[ocr errors]

tur Colmicè cum Sole: orietur autem Romæ cum grad. 7.235.8;& non cum 9. 11.09;

quod necessariam esle latitudinem arguit; quod lutticiat cum Auluitiæ munus Git contra nescientes principia prima inuehi circa apparentem veritatem Cæterùm eorum fubterfugia delentur facilius ftultum enii est alferere priscis szo culis Aftronomos latitudines non cognouifle; stuhius arguere Regiomontanum, vt tantæ nouitatis authorem, cum antiquissimus fuerit earum vsus, idemque Regiomontanus vir doctiffimus teferat aliorum

sententias, & præsertim Blanchini, quam inferius examinabimus. Quod autem Ptolemæus in dire&tionum exemplis 3. Quadripart. latitudine vlus non fuerit, quid mirum? cum eius exempla fint de gradibus in linea ecliptica, promisloresque , & fignificatores statuat in ecliptica? Ši verò Planetas direxisset absque dubio latitudine vlus effet , prælupponens iam cognitum latitudinem elle necessariam, cuius meminit cap, de applicationibus ; de his, qui non nutriuntur in figura æquicrutia , alijsque in locis; & folùm fuit ing ambiguo an in sextili, & trino radio elser obseruanda , vt dicemus; & fi tandem hanc explosisset, (quod non credendum in Artifice tanto ) poterat ( ficut in aliis) Prolenæus vt homo errare; sicque Gilentium huic negotio imponimus,

Inter Aftronomos rationales (1ain concelso latitudinem esse feruandam in dire: &tionibus) orta est controuersia an seruanda in aspectu sextili, & trino, & quomo dò. Prolemæus in fine 1. Quadripart. superfluum duxit in his afpe&ibus obseruare latitudinem , sectatoresque rationem adducunt, conliderandos essc hos radios non quatenus ex vna Cæli parte perueniant ad alteram :sed quatenus Gmuliundi Concurrant in Centro terræ vbi angulum conftituunt; qui vndecumquè emisli, cum latitudine , seu line semper concurrunt. loannes Blanchinus rem altius enucleando paruam temporis intercapedinem in sumendis his alpectibus (pretam à Prolomæo magnifaciens, in circulo maximo tranfeunte per centruin Stellæ latitudinem quamlibet habentis, & inclinato supra eclipticam sumit omnium alpe&uum æquationem, oftenditque quadratum semper fieri in ecliptica,ac line latitudine computandum; oppositionem retinere eamdem latitudinem, quam obtiner Stellæ corpus, licet contrariæ denominacionis ; crioum verò , & lextilem mea dietatem latitudinis, lextilem eiuldem, trinum diuersa denominationis, probatq; radios non posse constituere angulum in terra, nili prius in Cælo fuerint verè coniun&i,quorum conjunctio ratione latitudinis suscipit variationem;Huic opinio. ni addici tubscripsimus cum Aftronomis pluriinis, vt cum obferuationibus congruenti, quemadmodum plusquam in mille Genituris fuimus experti , æquationes omnes Regiomontani, & aliorum reijcientes, vt absquc deinonftratione mathematica, & ratione excogitatis. In fequenti Schemare confpicitur Venus obtinere latitud, Borcalis gr. 4. eius oppofitum g 5, 4. latitud. Meridionalis , cum cadat in partein oppositam; Trinum gr.2, latitud. Meridionalis, cum incidat etiam in partem aduerlam; Sextilem grad. 2, latitud, Borealis, cum cadat in eadem parte corporis Venglis; Quadratos verò ambos fieri in ecliptica; ac latitudine dentie

[ocr errors]

tutos.

SCHL

« PrécédentContinuer »