Images de page
PDF
ePub

58. [A fortiori) privatorum conventio juri publico non derogat. L. 45, $ 1,.ff. de reg. jur.

SECTIO 11. — De constitutionibus principum. 39. PRINCIPALIS CONSTITUTIO, id est, quod ipse princeps constituit, pro lege servetur. L. 2, § 12, ff. de orig. jur.

10. [Non tamen omnes principum constitutiones propriè

Non debet obsistere] Hinc, verbi gratiâ, diruenda sunt omnia, quæ per diversas urbes, vel in foro, vel in publico quocumque loco, contra ornalum et commodum , ac decoram faciem civitatis extructa noscuntur. D. 1. 6.

Rescripla] Secundùm naturam est quæque eodem modo dissolvi quo colligata sunt. l. 35 , ff. de reg. jur. ; et cum ab initio non princeps, sed populus jus publicum constituit; consequens est ut non princeps rescriptis , sed populus legibus possit juri publico derogare. Et hoc quidem aperiè significant, Imp. Theod. et Valent. dicentes : « Digna vox est majestate « regnantis, LEGIBUS ALLIGATUM se principem profiteri : adeò de « auctoritate juris nostra pendet auctoritas!' Et reverà majus « imperio est, summittere legibus principatum. » L. 4, Cod.' de legib. Contrarium sæpè vidimus. Hinc' v. g. au Bulletin des lois, 4e série , invenies Decretum imperiale, Berolino datum, 24 novemb. 1806 , qui abroge une loi ; non solum ipso facto , quod non mirum esset (sæpè enim hoc sibi permisit imperator noster); sed in ipsâ Decreti rubricâ , nec non in contexiu , impudentissimè declaratur quòd legem abrogat.-Nonobstantibus hujusce modi transgressionibus, nibilominùs dicendum est cum Plínio in Trajani Panegyrico : non est princeps supra leges, sed leges supra principem. Cui omninò consentaneum est quod ait d'Aguesseau , tome 1, p. 7, et tome IV, p. 706, Adde etiam quod eodem sensu diximus, Lois des lois, pages XXI,XXIII et xxiv.

38. Privatorum conventio] Ridiculum enim foret, quod principi non licet, id privatis licere. Ita Cod. civ. rat. 5. Adde 1. 5. c. de legibus , sonullum enim pactum , etc.

39. Pro lege servetur.] Legis habet vigorem. Inst. § 6. de jur. nat. Hoc ita jure romano procedebat ex lege regiâ, quâ anno N. C. 735, Cæsari Augusto concessum est ut omnia suo emendaret arbitrio , et quas vellet leges ferre , ut refert Dio Cass. lib. 54. Hoc autem ex cujuscunque imperii constitutione recipit limitationem. Sic v.g. apud nos, constitutiones principiis eousque valent, quatenùs Chartæ constitutionali non repugnant, legibusque nituntur. 40. Personales] Exempli causâ, vide Ord. du 24 juillet 1815, leges sunt]; nam ex his quædam sunt personales , quæ nec ad exemplum trahuntur, quoniam non hoc princeps vult: nam quod alicui ob meritum indulsit, vel si quam pænam irrogavit, vel si cui sine exemplo subvenit, personam non transgreditur. Alive, cùm generales sint, omnes procul dubio tenent. Inst. § 6, de jur. nat.

41. Privilegium ad alienam injuriam porrigi non oportet. L. 40, ff. de admin. tut. :

* 1. Nec ad læsionem eorum quorumdam favore constitutum est. L. 6, C. de legibus.

42. Beneficium imperatoris quod ab..... ejus indulgentià proficiscitur, quàm plenissimè interpretari debemus. L. 3, ff. de const. princip.

43. Rescripta quibus usi non fuerint qui in fata conces

et quod , in eam , pro exsulibus scripsi, décembre 1815. – Hæ sunt quæ privilegia latinis dicuntur, eò quod veteres priva dixerunt, quæ nos singula dicimus. Gell. * cap. 20. Festus, in voce PRIVOS. Et sic constitutio differt à legibus, quæ non in singulas personas, sed generaliter constituuntur.' ( Reg. 9.) Item, sæpè jus à constitutionibus separatur; quia multa constitutiones beniguė aut severè contra jus introduxerunt. Cuj. Obs. lib. 7, c. 19.

Personam non transgreditur] Non producitur hoc jus ad consequentias. L. 24, #f. de legib. Non transit ad successores. L. 68 , l. 196 , ff. de reg. jur. I. 16, 17, 18,ff. de re judicata. Constituunt jus singulare. Vide suprà not. ad n. 31.

41. Ad alienam.) Privilegia omnia interpretanda sunt, salvo tertii cujusque jure. L. 15, 1. 28, ff. de test. milit. l. 48. C. de Vulg. subst. 1. 4, C. de emancip. l. 2. $ 10.ff. ne quid in loco publico.l. 12.ff. de religiosis. 1.91, ff. de hered. instit. D'Aguesseau , tom. 2, p. 615.

*l. Favore] Ratio petenda ex reg. 81. — Adde quod privilegium retorqueri non debet contrà illum qui privilegium concessit; nemo enim intelligitur voluisse privilegium contra se ipsum concedere. D'Aguesseau, tom. 7, p. 636. Eo sensu in Somnio viridarii, cap. 34, dicitur, quòd privilegium semper conceditur eâ conditione, ut reipublicæ præjudicium non afferat. Adde Maxim. du Dr. publ. fr. tom. 1, p. 359. Vide infrà n. 72.

42. Quàm plenissimè ] Odia restringenda, favores ampliandi sunt; modo non in detrimentum alterius : tunc enim strictė interpretabitur. Vid. reg. 41.

43. Heredes) Poscit hæc regula distinctionem. Nam in omnibus causis id observatur: ubi personæ conditio locum facit

serunt, heredes possunt allegare. L. 2, Cod. (Theod.) de divers. rescript.

44. Neratius consultus an quod beneficium dare se quasi viventi Cæsar rescripserat , jam defuncto dedisse existimaretur? respondit non videri principem , quod ei quem vivere existimabat concessisse, defuncto concessisse. Quem tamen modum esse beneficii sui vellet ipsius æstimationem esse. L. 191 , ff. de reg. jur.

45. Rescripta contra jus elicita , ab omnibus judicibus refutari præcipimus; nisi fortè sit aliquid quod non lædat alium, et prosit petenti, vel crimen supplicantibus indulgeat. L. 7, C. de prec. imper. offer.

* 1. Mendax precator careat penitùs impetratis; et si nimia mentientis inveniatur improbitas, etiam severitali subjaceat judicantis. L. 5, C. si contra jus., etc.

beneficio, ibi deficiente eâ beneficium quoque deficiat; ubi verò genus actionis id desiderat , ibi ad quemvis persecutio ejus devenerit, non deficiat ratio auxilii. l. 68, ff. de reg. jur. Et in summâ, privilegia quædam causæ sunt, quædam personæ. Et ideò , quædam ad heredem transmittuntur, quæ causæ sunt. Quæ personæ sunt, ad heredem non transeunt. l. 196. ff. eod.

44. Defuncto concessisse] Privilegium alicui datum tanquam viventi, ei mortuo non competit, id est, ad heredes non extenditur. Gothof. hic.

Ipsius] Principis , scilicet. Vide d'Aguesseau , tom. 3, p. 737 et p. 772, lin. 14; tom. 8, p. 414; tom. 10, p. 55.

45. Contrà jus) Vid. reg. 37, in voce rescripta. Juri contraria postulari non oportet. l. 3, Cod. h. t.

Elicita] Princeps nunquam præsumitur juri publico derogare voluisse. DAguesseau. t. 3, p. 736. - Si tamen contra jus quid statuerit , huic malo mederi debet officio boni judicis, ut mox.

Refutari] Ait enim lex 11 Cod. de judicis: Subtilitatem legum judex curæ habeat; non autem his quæ præter jus dicta vel prolata sunt ab imperatore, attendens. Nos enim volumus obtinere quod nostræ leges volunt, inquit Justinianus Nov. 113. Adde Novell. 125.

Indulgeat] Le droit de grâce.

* 1. Mendax precator] Supplicans aut verum dicit , aut falsum : si falsum , aut in jure, aut in facto. In facto dupliciter id accidit; nempè, dùm factum id esse asserit quod factum non est, vel è contrà. Item, mentiri non tantùm dicitur qui falsum asserit, sed qui verum relicet , qui omittit. Mendacium denique aut in

* 2. Si qua beneficia personalia sine die et consule fuerint deprehensa , auctoritate careant. Cod. de divers. rescript.

CAPUT II.

De jure non scripto. SECTIO PRIMA. — De responsis prudentium. 46. RESPONSA PRUDENTIUM sunt sententiæ et opiniones eorum quibus permissum erat de jure respondere. Inst. $ 8, de jur. nat. et gent.

narrando, aut in tacendo. L. I et 2, C. eod. et Gothof. ibidem. Hinc distinctio sequens oritur. Per reticentiam impetratum rescriptum obrepticium dicitur; mendacio , subrepticium. Vid. Papon. Notar. 3. cap. 5. des lettres non recevables, et Oldendorpium, cap. 9, de except. Ibi exceptiones adversùs rescriptum.

Antiqua ordinatio Philippi IV præcipit omnibus judicibus : « Quatenùs mandata regia cum reverentiâ suscipiant, et diligenter executioni debitæ demandent... Si quæ autem, addit rex] impetratores fecisse contigerit, ob defectum, negligentiam, fraudem, vel malitiam, prædam , et aliàs ; prout justum fuerit puniantur. » Ordinat. Philip. (Le Bel.) ann. 1302. Multæ aliæ auctoritates videre sunt in Max. du Dr. publ. franç., tom. ler, p. 167-186.

Careat penitùs] Mendaci mendacium non prodest. 2. 29, ff. de falsis. 2. 1.ff. de natalibus.

Severitati subjaceat] « Nam totius injustitiæ nulla capitalior est quàm eorum, qui quum maximè fallunt, id agunt ut boni viri esse videantur. » Cic. Off. lib. I, n. 41.

Judicantis]. Judicans punire debet mendacium impetrantis; sed ipse judex puniri non debet, si obtemperaverit rescripto ignorans obreptionem vel subreptionem. D’Aguesseau, tom. 7, p. 288.

* 2. Sine die] Vide Papon. not. 3, cap. 5 de la date des rescripts.

46. Permissum erat] Antiquitùs constitutum erat , ut essent, qui jura publicè interpretarentur, quibus à Cæsare jus respon- · dendi datum est, qui jurisconsulti appellabantur : quorum omnium sententiæ et opiniones eam auctoritatem tenebant, ut judici recedere à responsis eorum non liceret. (Inst. dict. loc.) Hoc in Galliâ nunquàm obtinuit ; illud tamen receptum est, ut essent qui de jure responderent, advocati. Item, apud nos,

sectio 11. – De judiciis. 47. [Generaliter) non exemplis sed legibus judicandum [est.] L. 13, C. de sentent.

48. [At in silentio legis nec non] in ambiguitatibus quæ ex lege proficiscuntur, ( vidimus ] rerum perpetuò similiter judicatarum auctoritatem, vim legis obtinere debere. L. 38 , ff. de legibus. .

49. ( Idcircò] quod legibus omissum est, non omittetur religione judicantis. L. 13.,.ff. de testibus.

50. [Nam ) jus honorarium, viva vox est juris civilis. L. 8, ff. de just. et jur.

Sectio III. – De consuetudine et usu. 51. [Prælereà ] sine scripto jus venit quod usus appro· bavit. Nam diuturni mores, consensu utentium comprobati, legem imitantur. Inst. S 9, de jur. nat. et gent.

auctorum quorumdam non vilis auctoritas est ; sed ad judicandum ex eorum responsis , judices minimè coguntur, ratione imperii ; sed tantummodò alliciuntur, rationis imperio.

47. Non exemplis] Ità sanè dicendum est, cùm lex extat; ubi verò deficit lex, tunc exemplis judicari potest : ut in reg. seq. Circa usum exemplorum , valdè notandæ sunt sequentes sententiæ : 1, Omnia mala exempla, ex bonis initiis orta sunt, etc. Orat. Cæs. in conjur. Catilin. apud Sallust. — II. Quod nunc tuemur exemplis, olim erit inter exempla. Vide d'Aguesseau , t. 4, p. 442 et 443. Adde Baconii aphorism. 22-31, de exemplis et eorum usu.

48. Perpetuò] Rectè jurisconsultus dicit perpetuò ; secùs enim si unâ duntaxat aut alterâ vice. Une fois n'est pas coutume.

Judicatarum] Circa rerum judicatarum auctoritatem vide infrà quæ scripsi in meå Dissert. sur la Jurisprudence des Ar

réts.

49. Non omittetur] Et hinc ortum est apud Romanos jus prætorium, quod prætores introduxerunt, adjuvandi, vel supplendi, vel corrigendi juris civilis gratiâ, propter utilitatem publicam : quod et honorarium dictum fuit, ad honorem prætorum sic nominatum. l. 7, ff. de just. et jur. l. 12. ff, de legibus.

50 Honorarium] Vide, notam præced.

Viva vox] Verè dici potest, magistratum legem csse loquentem, legem autem mutum magistratum. Cic. de leg. lib. 3. 51. Sine seripia] Magnæ auctoritatis hoc jus habetur, quod

« PrécédentContinuer »