Images de page
PDF
ePub

Martis, & fimilia : quod loquendi genus inueteratæ confuetudin i relinquimus: scientes promisores deuolui ad fignificatores, non è contrà,vt diximus.

Ptolemæus 3. Quadripart, cum perpenderet fumma induftria, omnia , ac singula , quæ Natis accidere poterant circa corporis affectiones, ảnuni moros, fortunas, & reliqua intrinfecus,vel extrinfecus aduenientia, pofle aquiti ex Sole, Luna,Parte fortúnir , Ascendente , Medio Cieli, hos quinque tantummodò ftatuit fignificatores , ex quorum directionibus accidentia omnia tàm prospera, quàm aduersa effent euentura , prout maleficis vel beneficis occurriffent; quam Ptolemæi sen-, tentiam, et constitutionem omnes fectati sunt; addiderunt aliqui pro significatoribus reliquos Planetas quinque etiam , Saturnum , louein, Martem, Venerem, et Mercuriuin, qui mala, vel bona decernerent in fuis fignificatis; nec non cuspides omnium domorum cælestium pro sua significatione, vt fecundam do mum pro diuitijs , et sic de reliquis: nec credimusonininò abfque fundamento, cũ ex his ( experientia duce) plurima confpiciamus: Sectatores Arabum (præter Partem furtunæ ) alias innumeras partes dirigunt , quas tamquam falso commenttas omnino reijcimus ab hoc munere.

Promiffures ponit Ptolemæus cum Antiquis corpora Planetarun, et eorum radios quofcunque , eorum Antiscia , Imperantia, et Obedientia; addunt alij rex centiores teruinos Planetarum, Stellas fixas, Nodosque Lunares, videlicet Caput,et Caudā Draconis , vt cum experientia optimèconsentientess& aliqui etiam cufpides Domçrum. DE MOTV REALI IN DIRECTIONIBVS,

& duplici via eas componendi. Cap. II.

ETER NA Dei Optimi Maximi prouidentia Inferiorem hanc machinam tradidit fecundis causis gubernandam , interioraque omnia, et exteriora ad vsum hominis venientia à Deo mediantibus Angelis, et corporibus cæleftibus difpensantur, quórum ferè omnia oftendit nobis ( vt benè Albert. Mag. in fpeculo ) in libro vniuersitatis, qui eft pelis. Cæli; in qua fummo ordine iuffu tanti Opificis non folum delineati apparent influxus finguli; sed tempora , et termini , qui præteriri non poffunt ; qui habentur ope directionum, quæ fint

exequtrices dictorum influxum , et diuinæ voluntatis; hinc apparet quàm perbellè inferiora Deus condiderit , et superiora , quantuinque hallucinentur contendentes motum in directionibus effe fictitium, nec verum ; cum realis fit,et primus Primi Mobilis (vt diximus) ex Oriente in Occidenté concitatiftimus, patratus tempore emerfionis cuiusuis in hanc Mundi lucem, quamuis de ņouo tempore euentus idem non abfoluatur: nam sicut in Ortu Nati ex situ, er afpectibus Planetarum, repertoque signo in Horizonte in circumuolutione tunc temporis Primi Mobilis,remanferunt iinpreffæ in Nati corpore actiuæ , ac pafliue qualitates elementorum , nec non dispositiones druersæ ex Aftris producte , quæ rarò, vel nufquam delentur nifi poft mortem ; fic etiam motus ille, ortus, et deuo. lutio promifforis ad locum fignificatoris eodem tempore realiter abfolutus eft, et remanfit etiam impreffus in nato , effectum significatum producturus pro distantia graduum xquatoris inter significatorem , et promissorem, ac itineris Primi Mobilis ab vno loco ad alium tribuendo pro quolibet gradu certum temporis fpatiuın.

expe

experientia comprobatums fed de his , alijfque permultis circa hanc materiam & nemine consideratis alibi agemus cum hic folum compendio sam tractationem abfoluere intendamus,

Reiectis omnibus directionuin modis ab antiquis excogitatis , vt à ratione, et experientia latè diffonis , duplex relicta est Astronnmis via, qua directiones com: ponere,et futurorum accidentiam tempora prædicere profefti funt; Ptolemæi vna, quam 3. Quadripart.ægrè ac confulisliinè docuit, et quam aliqui pauci sectati sunt; altera Astronomorum alioruni', quain priino redegit in Tabulas loannes Regios montanus Germanus Rationalem appellatam; et nos in noftris Tabulis. ita explicauimus , vt nil aliud in pofteruni defiderari poflit i extant in opere nostro Tabulæ Declinationum, Ascensionun Rectas uin,et Obliqunum ab 1. grind. Ale titudinis Poli, vfque ad 60. cuin latitudine 8. grad, tàm Septemtrionali, quàm Meridiana, necnon Circulorum pofitionis pro tota Europa insercientiuni quibus mira facilitate directiones componuntur ; vtramque viam in hoc tiactatu docebimus, difficultatefque omnes circa hanc materiam contingentes diffoluemus, reiectis aliorum philateciis, et verbofa petulantia, vt cuilibet liberum fit alteram viarum sequi , quam libuerit. Cæterum viam poftremain Regioinontani, et in noftris Tabulis expreflam fectantur infigniores Aftrononii, et Mathematici noftri temporis , sectatus eft Tycho, loannes Keplerus , Schola Danica, loannes Antonius Maginus , alijque; et nos. sc. ab hinc annis., quibus has materias exantlauimus , eamdem proféili , nunquam quidquam fcrupuli reperiinus, quo animus ad sententiam mutandam stimularetur, cognoscentes veris fundamentis rationibus Mathematicis, et demonstrationibus constructaın.Deumque teftamur hæc veritatis strmulo foluminodò admonuifle, non autem, vt noftras Tabulas magnificantes , ab aliorú scriptis aliquid derrahamus; quod experientia elucescet:nai rectificata optimè genitura, temporum diuisionesclun euentibus apprimè congruentes conspicientur. ibi!

e son

DE LATITUDINE SERVANDA

in Directionibus. Cap. 111.

OTENTIORES Radij ftellaruin quatuor reperti sunt, quibus inuicem luinen, & qualitates fibi communicant.Sextilis videlicet, Quadratus, Trinus,& Oppolitus:Coniunctio enim impropriè dicia tur afpectus. Sextilis dictus aliquandò sexangularis,aliquando hes xagonus, est diftantia duorum locorum per circuli fextantemi, idest grad. 60. indicatur hoc cahracter *. Quadratus quadragularis, & tetragonus notatur hoc signo eft diftantia per quar

tam partem circuli , fiue gr, 90. Trinus trigonus,& triangularis, eft diftantia per tertiam partem circuli, ideit grad. 120. sic signatur A. Oppoftio ett diftantia ftellarum per medietatem circuli, siue gr. 1 Sc. sic describitur 2. Coniunctio vero o.

i.iii Propter perperam interpetrantes Ptolemæi scripta (etiam fi inter Mathematicos hæc hæresis nunquàm viguerit) orta eft controuerfia, an in directionibus abfoluendis fit feruanda latitudo promifforum,et significatorum, an abolenda ; Omnes qui Matheseos gnari, artem veris fundamentis profitentut primæ fententiæ funt addicti, latitudinem effe omnimodo seruandam, vt neceflariain euidentiflime;

A 2 aliqui

aliqui pauci, qui vix à dimineantem falutarunt', contrariam partem fectantes figmentis Tyronum animos a veritate auertunt, ac ita blaterant , vt nos etiam puduerit multoties cum aliquibus de hac materia alloqui; cum nuilam rationem a liam adducant, quàm non effe fernatam à Ptolem. 3. Quadripart, in exemplis Directionum.Breuiter nos hanc difficultatem paruam enucleabiinus, ad hoc, ut in ter protestores in pofterum nullus relinquendus fit controuertends locus.

Certillimum eit, ac optica ratione confpicuum etiam cxcutientibus inæquali teroriri ftellas cuni latitudine,& fine,vt in Sphxra materiali poterit observarinàm in Sphera recta, & degentibus fub Æquinoctiali vbi Poli intersecant Horizonta, nec alter Polus plus altero eleuatur Stellæ à principio y ad finem II fecundùm feriem tignorum habentes latitudinem Borealem citius oriuntur,quàm graduis ecliptica fine latitudine , in quibus fuerint conftitutæ : & obtinentes latitudinem Auitralem tardiùs oriuntur, quain dicti gradus eclipticæ : A principio autem , vf que ad extremum I, prius oritur eclipticæ gradus, quàm Stella cui latitudine Meridiana ; lo regionibus verò obliquum Horizontem habentibus, & quibus Pohus Boreus eleuatur , vt in nitris regionibus Stella retinens Borealem latitudinem prius oritur, & tardius cecidit, quàm locus eclipticæ : è contra verò retinens Auitralem orietur tardiùs , & citius occidet quàm eclipticx locus,

His veris ftantibus Promillor nullo modo poterit dici ductus ad significatorem , nisi oriatur cum ilto gradu significatoris ; at oritur diuerfimodè cum latitudine, & fine ;obferuandum ergò eft, quo tempore cum latitudine cum dicto significatore oriatur : quomodo enim allerere poflunus Martem , vel Saturnum, verbi gratia , peruenite ad Orientem, & efle in linea Orientali,fi ob latitudinem Borealem eller supra, vel cum Meridiana fub Horizonte mwinento,quo locus eclipticæ fine lati. tudine eft in centro,& linea Orientali:

Dicunt ( pauperes confilio) virtutem effe in illo grada eclipticæ in quo eft exės pli gratia promissor Mars, vel alius , qui gradus eft maximè consideran dus i nof que concedimus ; fed tempus ostendendi talen virtutem adueniet, quandò idein Mars , & promiffor orietur in loco significatoris; Solis virtus eft excalefacere, ac illuminare: has autem operaticites Sol non exequetur , nisi supra Horizontem attollatur ; limili ratiocinio vsi sunus in collocandis tixis in figura Cæleiti , quæ (non fecus, ac planete ) font constituendæ abfque latitudine in gradibus eclipticæ in quibus reperientur:diucrfimodè autem obferuandum in Directionibus,Ortibus, & Occalibus earum, cinc enim omnimodo earumn latitudo eft obferuanda

Tandem cum apud Sciolos plus possint similitudines, & exépla quàm rationes, quæque ex fuperioribus caufis producuntur eumdem habeant ordineni in noftris corporibus, ac elementis ; adducamus exempla, quæ etiam Hazreticos in Aftronomia, ad fidem reuocarent. Arcturus procellas, grandines, pluuiofarrquè cons ftitutionem producit , præfertim fi Marti, Lunæ , aut Saturno configuretur;virtus eft in gradu eclipticæ 19.2, erfectus nihilominus non exequetur Arcturi lidus in ortu grad, 19

.; sed cum orietar grad, 8.1, cumque oritur Rome ob latitudinein , quàm retinet Borealem .

Canis maior Syrius Stella in Cælo maxima anno 1644.eft in grad. 9.m.11.09, cú latitud. Austral. grad. 39. 301. & Cielum mediat cum grad.6. sci.og in eius exortu feruent Maria sattus contingunt maximi, stagna mouentur , pisces fyderantur,canes in rabiein agútur,fluctuant in dolijs vina, omniaque ex Plinio, & expericntia alterantur; hos effectus producit cum ad Orientem peruenerit,& orietur Cofmice cum Sole: orietur autem Rome cuin grad. 7.236.22. & nó cum 9.11.09; quod neceifariam esse latitudinem arguit; quod fufficiat cum ftultitiæ munus sit contra ne.

fciens

[ocr errors]

scientes principia prina invehi diica apparentem veritatem. Cæterùm eorum subterfugia delentur facilius , ftultum enim est asserere prifcis fæculis Aftronomos latitudines non cognouiffe; stultius arguere Regiomontanum, vt tantæ nouitatis authorem, cum antiquiffimus fuerit earum vfus idemque Regiomontanus vir doEtisfimus referat aliorum sententias, & præsertim Blanchini, quam inferius examinabimus, Quod autem Ptolemæus in directionum exemplis 3. Quadripart. latitudine vsus non fuerit , quid inirum ? cum eius exempla sint de gradibus in linea ecliptica , promislotesque, & significatores statuat in ecliptica ? Si verò Planetas direxisset abfque dubio latitudine vsus esset,præfupponens iam cognitum latitudinem effe neceffariam, cuius meminit cap, de applicationibus de his, qui non nutriuntur in figura æquicturia , alijsque in locis; & folùm fuit in ambiguo an in sextili , & trino radio effet obseruanda , yt dicemus; & si tandem hanc explosiffet,( quod non credendum in Artifice tanto) poterat ( ficut in aliis ) Ptoleinæus vt homo errare ; sicque filentium huic negotio imponimus,

Inter Astronomos rationales ( iam conceflo latitudinem effe feruandam in directionibus ) orta eft controuersia an seruanda in aspectu fextili, & trino, & quomodò.Ptolemæus in fine i. Quadripart, superfluum duxit in his aspectibus obferuare latitudinein, sectatoresque rationem adducunt,considerandos effe hos radios non quatenùs ex vna Cæli parte perueniant ad alteram: sed quatenus fimul iuncti concurrant in Centro terræ vbi anguluin constituint: qui vndecunquè einilli,cuin latitudine , seu sine semper concurrunt. loannes Blanchinus rem altius enucleando paruam temporis intercapedinem in sumendis his aspectibùs spretam à Ptolomao magnifaciens,in circulo maximo transeunte per centrum Stellæ latitudinem quálibet habentis,& inclinato fupra eclipticam lumit oninium aspectuum æquationé, oftenditque quadratum semper fieri in ecliptica , ac sine latitudine computandú oppositionem retinere eamdem latitudinem, quain obtinet Stellæ corpus, licet contrariæ denominationis; trinum verò, & fextilem medietatem latitudinis, fextilem eiufdem , trinum diuerfæ donominationis , probatquè radios non posse conftituere angulum in terra , nisi prius in Cælo fuerint vere coniuncti, quorum conjunctio mtione latitudinis suscipit variationē; Huic opinioni addicti subscripfimus cum Astronomis plurjinis, vt cum obferuationibus congruenti, quemadmodū plusqua in mille Genituris fuimus expertiæquationes omnes Regiomontani,& aliorú reijcientes,vt absq; demóftratione mathematica, & rarione excogitatis. In sequenti Schemate cõspicitur Venus obtinere latitud.Borealis gr.4.eius oppofitum grát. latitud. Meridionalis, cun cadat in partein oppofitam;Trinū grad.2. la titud:Meridionalis, cum incidat etiain in partem aduersam; Sextilein grad. 2. latitud. Borealis, cum cadat in eadem patte corporis Veneris ; Quadratos verò ambos fieri in ecliptica, ac latitudine

deftitutos

SCHE:

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][ocr errors]

Austral.
QV Æ SINT NECESSARIA

ad Directiones, & de ordine Tabularum.Cap.IV. N directionibus componendis dithicillima, & penè imponibilia quæ alij exI clamant adhæc reducuntur:inuenire Circulum positionis ftellæ,aut loci quem

dirigere intendis si hic locus fuerit extra angulos ; & Afcenfonem obliquam, cuin Latitudine , si quam habuerit stella; quæ in Tabulis Regiomontani non abfque labore reperiuntur ob multiplicem tabularum ingressum ; secus autem in no

Stris

« PrécédentContinuer »