Images de page
PDF
ePub

At inquies. Quânam de causâ multiplicanda est moles corporis per velocitatem, ut habeatur quantitas motûs ipfius?

Refp. Quia scilicet nulla eft pars in corpore moto quæ totalem non habeat corporis totius velocitatem. Hæ sung notiones quæ paffim recurrunt in qualibet parte Mecanicæ. Jam verò tradamus quæstiones quæ funt ad eumdem Mecanicæ tractatum præambula.

[ocr errors][merged small][merged small]

N feu

Ihil est aliud inertia quàm renixus quo corpus quod

; liùs , nihil eft aliud inertia quàm proprietas quâ corpus , præcisè prout corpus , exigit perseverare in ftatu in quo reperitur. Eadem est inertia in corporibus sive moris , sive quiescentibus; tàm enim refiftunt corpora ne transeant à quiete ad motum , quàm resistunt ne transeant à motu ad quietem. Sit igitur.

PROPOSITIO I.

Datur inertia in omnibus omninò corporibus.

Dem. Corpus, præcisè prout corpus, exigit perseverare in stacu in quo reperitur , ergodatur inertia in omnibus omninò corporibus. Prob. ant. Corpus præcisè prout corpus indifferens est non folùm ad motum vel quietem , fed etiam ad quamcunque directionem , velocitatem & figuram; nam corpus præcisè prout corpus tantummodo trinam dimensionem in longum, lacum & profundum exigit ; ergo corpus præcisè prout corpus exigit perseverare in ftatu in quo reperitur , & confequenter datur inertia in omnibus omsinò corporibus.

PROPOSITIO II. Eft inertia moli proportionalis.

Explic. prop. Suppono molem corporis A esse 4 librarum, & molem corporis B 2 tantummodò librarum , dico quod , fi in duobus illis corporibus cætera omnia sint paria , inertia corporis A erit duplò major quàm inertia corporis B.

Dem. Corpus A quiescens duplò magis resistit motui quàm corpus B : item corpus A in motu duplo magis resistit quieti quàm corpus B ; ergo inertia corporis A duplo major est quàin inertia corporis B. Prob. ant. Experientiâ conftat quòd vis adhibenda ad hoc ut corpus A tranfeat ex quiete ad motum debet esse duplò major , quàm vis adhibenda ad hoc ut corpus B quiescens moveatur : item experientiâ conftat quòd fi corpus A & corpus B eamdem omnino velocitatem habeant , vis requisita ad motum extinguendum in corpore A duplò major erit , quàm vis requisita ad motum extinguendum in corpore B; ergo corpus A quiescens duplò magis resistir motui quàm corpus B : item corpus A in motu duplò magis resistit quieti, quàm

Solvuntur argumenta oppofita. Obj. zo. contra primam propofitionem. Omnia corpora exigunt quiecem ; ergo corpora non funt indifferentia ad motum vel quietem, & confequenter inertiâ carent. Prob. ant. 1°. Corpora quiescentia exigunt quietem : 2°. corpora quæ moventur , ad quietem per feipsa redeunt ; nam globus ligneus A, quantacunque velocitate donetur , tandem redit ad quietem ; ergo omnia corpora exigunt quietem. Refp. ad z. neg. ant. ad 2. dift

. z. partem ant. Corpora quiefcentia exigunt quietem prout quietem, neg. ant.; exigunt quietem prout conjunctam cum perseverantia in ftatu præsenti, conc. ant. & neg. cquam. Inertia corporis A. quiescentis non resistic motui prout motui , fed reliftit

corpus B.

[ocr errors]

morui prout conjuncto cum ftatûs præfentis mutatione ; fi enim hoc idem corpus A forer in motu , tàm ipfius inersia in hac altera hypothesi resisteret quieti, quàm in hypothesi priori motui resistebat.

Item ad 2. dist. 2. partem ane. Globus ligneus A, quantacumque velocitate donetur , tandem redit ad quietem propter obstacula, conc. ant., per seipsum, neg. ant. &cquam. Resistentia aeris , & frictio partium contra partes causa funt præcipuæ cur globus ligneus A ex motu tranfeat ad quietem. Et verò impossibile est globum hunc ligneum separare moleculas aeris alias ab aliis , quin motum aliquem illis communicet, & consequenter quin aliquid de suo motu deperdat. Pariter impossibile est eminentias globi ejufdem lignei ingredi cavitates quæ reperiuntur in pavimento etiam lævigato, quin motus ejus paulatim minuatur , & consequenter sensim sine sensu deftruatur ; ergo propter obstacula tantùm globus ligneus A redit ad quietem. Sed in fpatio perfectè vacuo moveatur globus hic ligneus, cum duobus, v. g., gradibus velocitatis , in æternum corpus hoc cum duobus gradibus velocitatis movebitur ; neque enim datur in vacuo resistentia aeris, neque datur fri&tio partium contra partes.

Inst, zo. Ex dictis sequitur motum mecanicum perpetuum non esse quid chimerici ; falfum cquens , ergo & ant. Prob. min. Irridentur Physici qui vitam & opes in quærendo moru perpetuo consumunt ; ergo falfum eft quòd motus mecanicus perpetuus non fit quid chimerici.

Refp. ad z. dift. feq. Ex di&tis fequitur motum mecanicum perpetuum non esse quid chimerici in spatio perfecte vacuo, conc. feq.; in fpatio non vacuo, neg. seq. & fic dift. min. neg. c quam. Imò quidem in spatio perfectè vacuo morus mecanicus perpetuus eft quid maximè necessarii.

Ad 2. conc. ant. & dift. cquens ut supra. Ideo irridentur Physici qui vitam & opes in quærendo motu perpetuo consumunt , quia fcilicet illum inquirunt in spatio non

yacuo.

[ocr errors]

Inft. 2°. Saltem ex dictis sequitur dari posse in aliquo

corpore finito motum aliquem infinitum ; fall. cquens, ergo & ant. Prob. feq. Corpus femel in moru in spatio perfectè vacuo , in æternum ibi moveretur ; ergo ex dictis fequitur, &c.

Resp. ad 1. dift. feq. Ex dictis fequitur dari poffe in aliquo corpore finito morum aliquem infinitum in intensitate, neg. seq.; infinitum in duratione , fubdift. fupponendo quòd corpus

illud in æternum confervetur à Deo in fpatio vacuo, conc. feq.; fecùs, neg. seq. & fic dift. min. nego ćquam. Ad 2. conc. ant. eos dift

. cquens ut supra. Nullus est motus qui non possit augmentum aliquod accipere per acceffum novi cujusdam gradûs velocitatis ; ergo nullus eft mo-tus qui possit effe infinitus in intensitate.

Obj. 2o. Multa sunt corpora quæ motum exigunt exclufivè ad quietem ; ergo non datur inertia in omnibus omninò corporibus. Prob. ant. 1o. Corpora gravia sibi derelicta deorfùm cadunt : 2°. ignis exigit motum vorticofum & perturbatum ; ergo multa funt corpora quæ motum exigunt exclusivè ad quietem.

Resp. ad I. neg. ant. ad 2. dift. 1. partem ant. Corpora gravia sibi derelicta deorfùm cadunt , & corpora funt gravia per feipfa & per virtutem ipsis intrinfecam , neg. ant. & corpora sunt gravia propter causam ipsis extrinfecam conc. ant. & neg. @quam. In quæftione præsenti confidesantur corpora præcisè prout corpora , non verò corpora prout gravia. Corpora præcisè prout corpora neque furfum neque deorsùm tendunt, ac proinde non funt per fe & ab intrinseco gravia. Hæc dilucidabuntur inferiùs, ubi de motu centripeto.

Item ad 2. dift. 2. partem ane. Ignis , præcisè proud corpus , exigit motum vorticosum & perturbatum, nego ant. ignis prout ignis exigit morum vorticosum &

pertur. batum , fubdift. & ignis habet hunc motum à feipfo, neg. ant. & ignis habet hunc motum à causa extrinfeca, conc. ant. & neq. cquam. Ibi dixiffe fufficiat ignem , prout corpus, indifferentem esse ad motum vel ad quietem. Perpendere autem quænam fic causa extrinfeca motûs quo

donatur ignea quæcumque materia , hoc non est hujus loci. Rem hanc totam enucleavimus pag. 258, 259 & 260 operis hujus,cui titulus est: l'Électricité soumise à un nouvel examen.

Quod dictum est de corporibus gravibus & de igne hoc proportionaliter dicatur de corporibus elafticis, quæ, fi comprimantur , in priorein ftatum quafi fponte felé reftituere videntur. Per se non sunt elastica hujusmodi corpora ,

sed

per causam ipsis extrinfecam. Inf. Multa corpora non sunt indifferentia ad quamcumque figuram ; ergo non darur inertia in omnibus omnino corporibus. Prob. ant. Rotæ curruum figuram circularem exigunt ; ergo multa corpora , &c. .

Ref. ad i. neg. ant. ad 2. dift. ant. Rotæ curruum, prout rotæ , figuram circularem exigunt, conc. ant. Rotæ curruum , prout corpora , figuram circularem exigunt, neg. ant. & c quam. Hæc

per

se patent. Obj. 3o. contra 2. propofitionem. Vis vel minima rám facilè movere poteft molem omnium maximam , quàm molem omnium minimam ; ergo inertia non est moli proportionalis. Prob. ant. fupponamus in æquilibrio esse in 1pațio vacuo corpus centum librarum A & corpus centum librarum B. Supponamus etiam effe in æquilibrio in eodem fpatio vacuo corpus unius libræ C & corpus unius libræ D; quo fuppofito, fic argumentor : vis vel minima movebit horizontaliter non folùm duo corpora minora, fed etiam duo corpora majora ; ergó vis vel minimá tàm facile movere porest molem omnium maximam, quàm molem omnium minimam.

Resp. ad 1. neg. ant. ad 2. admitto suppofitionem & dift. ant. Vis vel minima movebit horizontaliter non folùm duo corpora minora , fed etiam duo corpora majora , & hæc duo corpora fpatium æquale æquali tempore conficient neg. ant. ; & hæc duo corpora fpatium diversum æquali tempore conficient

conficient , conc. ant. & neg. Ĉquam. Duo pora minora fpatium centies majus æquali tempore conficient, quàm duo copora majora ; ergo inertia est moli proportionalis in omnibus omninò corporibus.

QUÆSTIO

cor

« PrécédentContinuer »