Images de page
PDF
ePub

PARS SECUNDA.

D E Η Ο ΜΙΝ Ε.

DE OFFICIIS.

[ocr errors]

*ΑΡ' ουχ ήκοντας μεν και παρόντας θώμεν τους εποίκους; τον δ' εξής αυτούς διαπεραντέον αν είη λόγον; Ι. Άνδρες τοίνυν, φώμεν προς αυτούς, ο μεν δή θεός,

ο ώσπερ και παλαιός λόγος, αρχήν τε και τελευτής και μέσα των όντων απάντων έχων, ευθείαν περαίνει κατά φύσιν περιπορευόμενος. Τώ δ' αεί ξυνέπεται δίκη και των απολειπομένων του θείου νόμου τιμωρός. “Ης ο μεν ευδαιμονήσειν μέλλων εχόμενος, ξυνέπεται ταπεινός κεκοσμημένος· ο δε τις, εξαρθείς υπό μεγαλαυχίας , ή χρήμασιν έπαιρόμενος, ή τιμαϊς , ή και σώματος ευμορφία, άμα νεότητι και ανοία φλεγόμενος την ψυχήν μεθ' ύβρεως, ως ούτ' άρχοντος, ούτε τινός ηγεμόνος δεόμενος, αλλά και άλλοις ικανός ών ηγείσθαι , καταλείπεται έρημος θεού: καταλειφθείς δε, και έτι άλλους τοιούτους προσλαβών, σκιρτά ταράττων πάνθ' άμα και πολλοίς τισιν έδοξεν είναι τις και μετά δε χρόνον ου πολυν υποσχών τιμωρίαν ου μεμπτήν τη δίκη, εαυτόν τε και οίκον και πόλιν άρδην ανάστατον εποίησε.

[ocr errors]
[ocr errors]
[blocks in formation]
[ocr errors]

La nouvelle République est fondée ; les citoyens sont réunis : c'est à eux que le législateur ya parler.

Dieu. Mortels, il est un Dieu , que les pères de nos pères ontnommé le commencement, le milieu, la fin de tous les êtres, et dont l'âme environneet pénètre le monde. A ses côtés, marche éternellement la Justice, vengeresse des actions où la loi divine est profanée. L'homme prédestiné au bonheur, s'attache à elle, et suit avec humilité la trace auguste de ses pas; tandis que l'insensé, aveuglé par l'orgueil, ivre de ses richesses, de ses honneurs ou de sa beauté, dévoré à-lafois de tous les feux de la jeunesse, du délire et de l'ambition, ne voulant niguide ni maître, et se croyant fait pourrégner, se trouve bientôt sans Dieu, sans vertu, ne souffre plus autour de lui que des malheureux qui lui ressemblent, renverse tout, triomphe sur des ruines, etaprès avoirjouiun instant d'une fausse gloire, victime réservée aux coups de la déesse inévitable , se perd lui-même avec sa famille et sa patrie.

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

Πρός ταύτ' ουν ούτω διατεταγμένα , τι χρή δράν η διανοείσθαι , και τι μή, τον έμφρονα; Δήλον δή τούτό γε: ως των ξυνακολουθησόντων εσόμενον τω θεώ, δεί διανοηθήναι πάντα άνδρα. Τίς ούν δή πράξις φίλη και ακόλουθος θεώ και μία, και ένα λόγον έχουσα αρχαίον, ότι το μεν ομοίω το όμοιον όντι μετρίω φίλον αν είη τα δ' άμετρα, ούτ' αλλήλοις, ούτε τους εμμέτρους. Ο δή θεός ημίν πάντων χρημάτων μέτρον αν είη μάλιστα, και πολύ μάλλον ή που τις, ώς φασιν, άνθρωπος. Τον ούν τώ τοιούτω προσφιλή γενησόμενον, εις δύναμιν ότι μάλιστα και αυτον τοιούτον αναγκαίον γίγνεσθαι.

Και κατά τούτον δή τον λόγον, ο μεν σώφρων ημών, θεώ φίλος· όμοιος γάρ ο δε μή σώφρων, ανόμοιός τε και διάφορος και άδικος. Και τάλλα ούτω κατά τον αυτόν λόγον έχει.

Νοήσωμεν δή τούτοις επόμενον είναι τον τοΐόνδε λόγον , απάντων κάλλιστον και αληθέστατον , οίμαι , λόγων· ώς τώ μεν αγαθώ, θύειν και προσομιλείν δή τους θεούς, και ευχαίς και αναθήμασι και ξυμπάση θεραπεία θεών , κάλλιστον και άριστον και ανυσιμώτατον πρός • τον ευδαίμονα βίον, και δή και διαφερόντως πρέπον: τω δε κακώ τούτων ταναντία πέφυκεν. Ακάθαρτος γάρ την ψυχήν ό γε κακός καθαρός δε και γ' εναντίος. Παρά δε μιαρού δώρα ούτ' άνδραγαθόν, ούτε θεόν, εστί ποτε το γε ορθόν δέχεσθαι. Μάτην ουν περί θεούς και πολύς εστι πόνος τους ανοσίοις τοις δε οσίους έγκαιρότατος άπασι.

Σκοπός μέν ούν ημίν ούτος, ού δεί στοχάζεσθαι. Βέλη

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

Ainsi, que doit penser, que doit faire le sage ? Toutes ses idées, tous ses efforts se tourneront vers Dieu ; c'est de lui qu'il faut être aimé, c'est lui qu'il faut suivre. Il n'est qu'une route , et la raison des anciens peuples nous l'a déjà tracée : on plait à qui l'on ressemble , si l'on ressemble au bien ; car le mal ne plaît ni au bien , ni au mal lui-même. Or , Dieu est le souverain bien , et devant lui toutes nos perfections humaines disparaissent. Il faut donc, pour lui plaire , chercher tous les moyens de lui ressembler.

;

On lui ressemble et on lui plaît en faisant le bien si l'on fait le mal, on s'éloigne de lui , on reste seul , et la Justice est outragée. Voilà les vertus et les vices.

[ocr errors]

Cette distinction nous conduit à une belle et grande vérité ; l'homme juste , en s'approchant des autels,

; en communiquant avec les dieux par les prières, les offrandes et toute la pompe du culte religieux, fait une action noble , sage , utile à son bonheur, et conforme en tout à sa nature ; mais il n'en est

pas

ainsi de celui qui ne ressemble qu'aux méchans. Car il y a autant d'impureté dans son âme , que

de

pureté dans l'âme du juste. Or, il ne convient pas à un sage ,

છે encore moins à un Dieu, de recevoir les dons

que

des mains impures lui présentent. A quoi servent donc toutes les peines des sacrilèges pour gagner les dieux? ? les dieux n'entendent que la vertu.

Méritons qu'ils nous entendent : c'est le but de

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

δε αυτού και οίον ή τοίς βέλεσιν έφεσις, τα ποί' αν λεγόμενα, ορθότατ’ αν φέρoιτο; Πρώτον μεν, φαμεν, τιμάς τας μετ' ολυμπίους τε και τους την πόλιν έχοντας θεούς, τοϊς χθονίοις άν τις θεούς άρτια και δεύτερα και αριστερά νέμων, ορθότατα του της ευσεβείας σκοπού τυγχάνοι: τοις δε τούτων άνωθεν τα περιττά και αντίφωνα τους έμπροσθεν ρηθείσι νυν δή. Μετά θεούς δέ τούςδε, και τους δαίμοσιν ό γ έμφρων οργιάζοιτ' άν ήρωσι δε μετά τούτους επακολουθεί και αυτοίς ιδρύματα ίδια πατρώων θεών κατά νόμον οργιαζόμενα γονέων δε μετά ταύτα τιμαι ζώντων, ως θέμις, οφείλοντα αποτίνειν τα πρώτα τε και μέγιστα οφειλήματα, χρεών πάντων πρεσβύτατα, νομίζειν δε , ά κέκτηται και έχει και πάντα είναι των γεννησάντων και θρεψαμένων και προς το παρέχειν αυτα εις υπηρεσίαν εκείνοις κατά δύναμιν πάσαν, αρχόμενος από της ουσίας, δεύτερα τα τού σώματος, τρίτα τα της ψυχής αποτίνoντα δανείσματα επιμελείας τε και υπερπονούντων ωδίνας παλαιάς επί νέους δανεισθείσας, απ διδόντα δε παλαιοίς εν τω γήρα σφόδρα κεχρημένοις. Παρά δε πάντα τον βίον έχειν τε και εσχηκέναι χρή προς αυτού γονέας ευφημίαν διαφερόντως· διότι κούφων και πτηνών λόγων βαρυτάτη ζημία πάσι γάρ επίσκοπος τοϊς περί τα τοιαύτα ετάχθη δίκης Νέμεσις άγγελός. Θυμουμένοις τε ούν υπείκειν δει και αποπιμπλάσι τον θυμόν, εάν το εν λόγοις, εάν το έν έργοις δρώσι το τοιούτον, ξυγγιγνώσκοντα ως είκότως μάλιστα πατήρ υιεί, δοξάζων αδικείσθαι, θυμούτ' αν διαφερόντως.

Τελευτησάντων δε γονέων και ταφή μεν η σωφρονιστάτη, καλλίστη μήθ' υπεραίροντα των ειθισμένων όγκων, μήτ'

2

« PrécédentContinuer »