Images de page
PDF
ePub

VI

Restat ut mentionem iniciamus exempli quo nobis

uti contingit photographici. Quod Tischendorfius postquam a clarissimis Musei Britannici Antistitibus dono datum accepit, pro ea qua erga nos est humanitate nobiscum communicavit.

Valete studiisque favete nostris.

Dabamus Novae Dettelsaviae m. Ian. a. MDCCCLXX.

PROLEGOMENA.

I. DE CODICE ALEXANDRINO.

Adservatur in Museo Britannico codex qui dicitur alexandrinus, solus solius quam habemus epistulae Clementis fons. Qui signatus litt. A membranaceus est, foliorum 169, formae quaternariae. Sed horum foliorum unum deest: quod ab aliis iam diu coniectatum Tischendorfius primus certo certius demonstravit. Sunt enim id quod primus vidit Tischendorfius - singula codicis folia numeris arabicis signata. Quare cum folia 153 occupentur Bibliis, reliqua undecim, folium 159-169, sunt epistularum clementinarum. Quorum unum, dico folium 168, excipiens folium arabicum (134), cum non ut debuit exhibeat numerum ¡~。 (135), sed ¡9 (136), scriptoris arabis ordinem ita turbat, ut appareat folium illud (135) ab Arabe signatum quidem esse, sed postea

casu elapsum.

[merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors][merged small]

De historia et aetate codicis haec in prolegomenis ad LXX dicit Tischendorfius:

„Codex Alexandrinus Musei Britannici factus est postquam, ut in ipso codice praenotatur, cubiculo patriarchali (Alexandriae) anno 1098 dono datus fuerat rursusque anno 1628 a Cyrillo Lucari, patriarcha primum Alexandriae post Constantinopolitano, dono missus Carolo I Britanniae regi. Idem Cyrillus Lucaris sua manu traditionem testatur ex qua hic codex, manu Theclae nobilis feminae aegyptiae paulo post concilium nicaenum' scriptus dicitur. Quae traditio multis excogitata videtur ad venerandi libri gloriam. Quodsi verum est, ut in veteri est proverbio, non facile spargi rumorem quin aliquid subsit, ex celebri S. Theclae coenobio Seleucensi, quod iam Gregorii Nazianzeni tempore florebat, alexandrinus codex prodiisse recte visus est; unde facile fieri poterat ut ipsius Theclae manu exaratus diceretur. Praeterea vero litterarum forma, interpunctionis simplicitas, compendiorum raritas ac quicquid denique ad definiendam libri aetatem facit, sive in Veteri sive in Novo Testamento, eiusmodi est ut quinto saeculo scriptus esse maxima cum probabilitate existimetur."

Quibus Tischendorfii verbis addas quam in prolegomenis ad Appendicem codicum tulit sententiam: „In aetatem huius codicis. rursus diligenter inquisivi quum per duas fere hebdomades quotidie manibus eum tenebam. Etsi inveni aliquot loca quibus antiquissimae scripturae elegantia formis productis atque oblongis imminuitur, tamen non possum quin confirmem ab aetate codicum sinaitici et vaticani saeculo fere alexandrinum abesse, i. e. circa medium saeculum quintum videri scriptum."

Cum igitur quattuordecim amplius saecula abierint ex quo codex alexandrinus exaratus est, non est quod miremur eum iniqua valde et afflicta condicione esse. Hinc lacunae istae frequentissimae, hinc margines tabe arrosi tineisque obesi et praeterea a barbaris manibus passim, ut videtur, abscissi. Accedit quod olim imprudenter infusa gallarum tinctura plures paginae tanto opere maculatae sunt, ut quae in iis scripta fuerant vix possint legi. Quo etiam factum est ut photographici de quo infra exponemus exempli artifex,,interdum non tam litteras quam maculas redderet".

Sed sperat fortasse quispiam alium etiam Clementis codicem exsistere. Et constat de libro quodam ferrariensi palimpsesto rumorem serpere; at rumor est, nihil aliud. Accipias enim quae hac de re refert Tischendorfius. Qui in Appendice codicum p. XV:

,,Quum, inquit, a. 1843 Venetiae in bibliotheca S. Marci codicibus excutiendis operam dabam, unus ex bibliothecariis Ferrariensibus obiter mecum communicavit, esse Ferrarae codicem palimpsestum antiquiore scriptura epistulam Clementis priorem continentem; se ipsum cum Angelo Maio examinasse, sed scripturam tantum non cum Londinensi consentire. Magno ex illo tempore desiderio thesauri Ferrariensis tenebar. Quod enim bibliothecarius nuntiaverat, confirmabat quodammodo Fridericus Bluhme in Itinere Italico vol. II pag. 179 a Maiero antiquiorem illam codicis Ferrariensis scripturam detectam et vol. 4 pag. 239 Carolo Witte auctore cum aliquot Gregoriorum et Chrysostomi scriptis Clementinum opus ibi contineri dicit. Augebat spem celeberrimus Professor Halensis, qui accuratiora roganti mihi rescripsit non tam priorem quam alteram Clementis epistulam Ferrariae ante 40 annos se invenisse, nonnihil etiam descripsisse, descripta postquam Thiloni tradidisset quo devenerint latere. Hinc nuper Romam quum proficiscebar nihil antiquius habui quam ut Ferrariam me conferrem. Librum exspectatissimum iam manu tenenti oblata est Angeli Maii quaedam de libris mss. Ferrariensibus dissertatio qua Clementinae epistulae a se inventae mentionem facit. Denique ipse ille bibliothecarius anni 1843, nunc Canonicus, ex aede eius urbis cathedrali accessitus est, qui cum Maio olim folia rescripta perscrutantem certe inscriptionem epistulae x2ηuertos tov qwung suis se oculis vidisse asserebat. Hunc quem laudabat titulum feliciter mox inveni. At usura falsi gaudii fruebar. Revera illud quidem ibi scriptum est: κλημεντος επισκοπου (unde του apud Maium fluxerat) ρωμης, sed praecedunt: βιος του αγιου μαρτυρος, et sequuntur tov μaqtvonóavtos etc. Huic vitae Clementis, in quam passim in actis sanctorum manu scriptis incidere me memini, cum epistulis eiusdem viri apostolici nihil commune esse inter eruditos constat".

II. DE PHOTOGRAPHICO CODICIS EXEMPLO.

Aureum hoc, ut ita dicam, Britannicae liberalitatis documentum sic inscriptum est:

Photographic Facsimiles of the remains of the
epistles of Clement of Rome.

Made from the unique copy preserved in the Codex Alexandrinus.
London.

Published by order of the trustees of the British Museum.

[blocks in formation]

Clarissimi Musei Britannici Antistites sic praefati sunt:

The remains of the two Epistles of Clement of Rome to the Corinthians, preserved in the unique copy at the end of the Codex Alexandrinus, in the British Museum, have long been considered by biblical scholars as worthy of especial notice. From the testimonies of Eusebius, Epiphanius, and other ecclesiastical writers, it is known that these Epistles were not only held in great esteem by the early Christians, but were accustomed to be publicly read in the churches; while from the Apostolic Canons it would appear that they were even reckoned among the Canonical Books. In the opinion of Bishop Beveridge, indeed, the latter statement receives some confirmation from the fact of their being found annexed to the Books of the New Testament in so ancient and authentic a manuscript as the Codex Alexandrinus. After many centuries of oblivion, these Epistles were first brought to light by Patrick Young (better known by the Latin name of Patricius Iunius), Keeper of the Royal Library, who in 1633 published them at Oxford; and they have subsequently been often reprinted, particularly by Henry Wotton, in 1718, who professes to have restored the text,,a Junio parum recte descriptum", and by Dr. Jacobson, in 1838, who again collated the original text.

The fragile state of the vellum leaves containing these Epistles, the damage done to them by the injudicious use of galls, and the unavoidable effects of time, which since the edition of Iunius has left its traces on the manuscript, have all combined to render it very desirable to secure so interesting a relic of the ear

« PrécédentContinuer »